Nöbetçi Eczaneler
1- 80’İNCİ GENEL KURUL NEDEN TARİHİ ÖNEMDE?
Zirvenin en dikkat çekici gelişmesi, İsrail’in Gazze’ye yönelik bombardımanlarını sürdürdüğü bir dönemde 10 ülkenin Filistin devletini tanıyacak olması. Fransa, Kanada, Avustralya, Belçika, Lüksemburg, Malta, Portekiz, Andorra ve San Marino bu adımı atarken, İngiltere’nin de Başbakan Keir Starmer’ın açıklamasıyla tanıma kararını duyurması bekleniyor.
Bu gelişme, İsrail üzerindeki uluslararası baskıyı artıracağı gibi Gazze’de yaşanan insani krize karşı dünyada sabrın tükendiğinin de göstergesi olacak. Nitekim hafta başında BM Soruşturma Komisyonu’nun, İsrail’in Gazze’de soykırım işlediğini belgeleyen raporu da bu tabloya damga vurmuştu.
2- FİLİSTİN’İ KAÇ ÜLKE TANIYOR?
Filistin, bağımsızlığını ilan ettiği 1988’den bu yana BM üyesi 193 ülkeden 147’si tarafından tanındı. Türkiye, tanımayı ilk yapan ülkeler arasında yer aldı. Son bir yılda Norveç, İspanya, Slovenya ve İrlanda da Filistin’i resmen tanıyan devletler arasına katıldı.
Her ne kadar yurtdışında temsilcilikleri ve spor müsabakalarında bayrağı olsa da Filistin’in uluslararası alanda kesin sınırları, başkenti ve düzenli ordusu bulunmuyor.
3- “NEW YORK ÇAĞRISI” NEDİR?
12 Eylül’de aralarında Fransa, Kanada, Norveç ve İspanya’nın da bulunduğu 15 ülkenin dışişleri bakanları ortak bir açıklama yayımladı. “New York Çağrısı” olarak bilinen bu metinde, henüz tanıma adımı atmayan ülkelere Filistin konusunda harekete geçme çağrısı yapıldı.
BM Genel Kurulu’nda oylanan “Filistin Sorununun Barışçıl Çözümü” bildirgesine 142 ülke destek verirken, ABD ve İsrail’in de aralarında bulunduğu 10 ülke karşı çıktı.
4- İKİ DEVLETLİ ÇÖZÜM NEYİ İFADE EDİYOR?
İki devletli çözüm, İsrail’in yanında başkenti Doğu Kudüs olan, Batı Şeria ve Gazze Şeridi’nde bağımsız bir Filistin devleti kurulmasını öngörüyor. Bu çözümün temel referansı da 1967 öncesi sınırlar.
Ancak İsrail, bu öneriye sert şekilde karşı çıkıyor. Özellikle aşırı sağcı politikacılar, yeni yerleşim projeleriyle Filistin topraklarını daha da parçalayarak iki devletli çözümü fiilen ortadan kaldırmayı hedefliyor.
5- ABD’NİN TUTUMU NE?
Washington yönetimi, Filistin’in tanınmasına mesafeli. ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz günlerde İngiltere Başbakanı Starmer’la yaptığı görüşmede, Filistin devletini tanıma fikrine katılmadığını açıkça dile getirdi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da uluslararası baskıların Hamas’ı cesaretlendireceğini savunarak tanımaya karşı çıktı. İsrail’in en büyük siyasi ve askeri destekçisi olan ABD’nin bu yaklaşımı, sürecin önündeki en büyük engellerden biri olarak görülüyor.
6- İSRAİL NASIL TEPKİ VERİYOR?
Tel Aviv yönetimi, Filistin’in tanınmasını “teröre destek” olarak nitelendiriyor. İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in geçtiğimiz ay onayladığı E1 yerleşim projesi, Batı Şeria’yı ikiye bölerek Doğu Kudüs’ten koparmayı hedefliyor.
Başbakan Binyamin Netanyahu da son açıklamasında “Filistin devleti kurulmayacak” diyerek yeni yerleşim politikalarını sürdüreceklerini duyurdu. Netanyahu, Batı Şeria’daki Maale Adumim yerleşiminde yaptığı konuşmada, “Bu topraklar bizimdir, şehirlerin nüfusunu ikiye katlayacağız” ifadelerini kullandı.
7- ZİRVEDE BAŞKA HANGİ KONULAR MASADA OLACAK?
Filistin meselesi zirvenin en önemli gündemi olsa da, BM Genel Kurulu’nda savaş, iklim krizi, cinsiyet eşitsizliği ve yapay zekanın yarattığı etik tartışmalar gibi küresel sorunlar da ele alınacak.
Ayrıca Pekin Deklarasyonu’nun 30. yılı vesilesiyle kadın hakları ve toplumsal cinsiyet eşitliği üzerine üst düzey bir oturum düzenlenecek.
NTV’den Derya Doğan’ın derlediği bilgilere göre, Filistin’in tanınması sembolik bir adımın ötesinde, İsrail üzerinde uluslararası baskının artmasına, iki devletli çözüm çağrılarının daha yüksek sesle dile getirilmesine ve Gazze’deki insani dramın dünya gündeminin merkezine taşınmasına işaret ediyor.