Nöbetçi Eczaneler
İMPARATOR MARCUS ANKARA’DA
Marcus Aurelius heykelinin Türkiye’ye iade süreci, diplomasinin, hukukun ve bilimin eş zamanlı ve kararlı bir şekilde işlemesi sayesinde benzerlerinden ayrıştı.
Cleveland Sanat Müzesi’nde sergilenen heykel, özel bir ahşap koliyle paketlenip, çelik halatlarla koruma altına alınarak Türk Hava Yolları uçağıyla Türkiye’ye taşındı.
Üzerine “Jale İnan’a” notu iliştirilen koliyi Ankara’da uzman ekipler karşıladı. Havalimanından Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ne polis eskortu eşliğinde ulaştırılan heykelin mührü, Beştepe’de arkeologlar tarafından açıldı.
“BU BİR TARİH YAZIMIDIR”
Heykelin Ankara’da sergileneceğini ifade eden Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada eserin iadesini şöyle duyurdu:
“Uzun soluklu bir mücadeleydi. Biz haklıydık, kararlıydık, sabırlıydık ve kazandık. Diplomasi, hukuk ve bilimin ortak gücüyle yürüttüğümüz bu süreç tarihî bir başarıdır. Filozof İmparator’u çok yakında, sürpriz bir sergide Ankaralılarla buluşturacağız. Türk arkeolojisinin önemli ismi rahmetli Prof. Dr. Jale İnan öncülüğünde başlayan bu süreçte emeği geçenlere teşekkür ediyorum.”
BİLİMSEL KANITLARLA GERİ ALINDI
Eserin iade sürecine dair detayları Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Kaçakçılıkla Mücadele Dairesi Başkanı Zeynep Boz paylaştı. Boz, sürecin neredeyse dedektiflik titizliğinde yürütüldüğünü belirterek şunları aktardı:
TOPRAK ANALİZİYLE GERÇEK ORTAYA ÇIKTI:
Heykelin ayağındaki kurşun çıkıntı ve kaidedeki küçük bir delik üzerinde yapılan incelemeler sonucunda, eserin Boubon Antik Kenti’nden geldiğini kanıtlayacak toprak örneğine ihtiyaç duyuldu. Referans olarak 1967 yılında ele geçirilen Valerianus heykeli seçildi. Bu iki heykelin içindeki toprak örnekleri karşılaştırıldı.
NUMUNE ELLE KAZINDI:
Heykelin içindeki toprak tamamen katılaşmıştı. Uzman ekip, büyük bir titizlikle tırnaklarıyla toprağı kazıyarak örnek aldı. Asitsiz kâğıtlar kullanılarak yürütülen bu işlem sonucunda elde edilen numuneler laboratuvar testine gönderildi.
BİLİMSEL TESTLER İKNA EDİCİ OLDU:
Yapılan analizler, her iki heykelin aynı toprak bileşimine sahip olduğunu ve Boubon Antik Kenti’ne ait olduğunu net şekilde ortaya koydu.
AYAK KALIBI EŞLEŞTİ:
ABD’deki Cleveland Sanat Müzesi, Ekim 2023’te Türkiye’nin Boubon bağlantısı iddiasına karşı dava açtı. Ancak Almanya’daki Curt Engelhorn Arkeometri Merkezi tarafından yapılan incelemede, heykelin yıllarca Boubon toprağında gömülü kaldığı bilimsel olarak ispatlandı. 2024 yılının Mayıs ayında alınan silikon ayak kalıbı, Boubon’daki kaidelerle birebir uyum gösterince müze davadan vazgeçti.
HEYKELİN KAYIP YOLCULUĞU
M.S. 2. ve 3. yüzyıllara tarihlenen Marcus Aurelius heykeli, Burdur’un Gölhisar ilçesinde bulunan Boubon Antik Kenti’nden 1960’lı yıllarda yapılan kaçak kazılarla yurtdışına çıkarıldı. Zaman içinde farklı koleksiyonlarda el değiştirerek, sonunda Ohio’daki Cleveland Sanat Müzesi’ne ulaştı. Filozof yönüyle öne çıkan Roma İmparatoru Marcus Aurelius’un tasvir edildiği bu bronz heykel, antik dönem sanatında özel bir yere sahip.
Heykelin bilim dünyasının gündemine taşınmasında, Türk arkeolojisinin öncülerinden Prof. Dr. Jale İnan’ın çabaları belirleyici rol oynadı.
