J-20, Çin Halk Kurtuluş Ordusu Hava Kuvvetleri’nin en dikkat çeken savaş uçaklarından biri. Çift motorlu, tek koltuklu ve düşük görünürlüklü tasarlanan uçak, Çin’in beşinci nesil savaş uçağı programının merkezinde yer alıyor. 

Çin basınında daha önce yapılan açıklamalarda, J-20 üretim kapasitesinin ordunun talebini karşılayabilecek düzeye geldiği savunulmuştu. Global Times’a konuşan J-20 yardımcı tasarımcısı Wang Haitao, Çin havacılık sanayisinin J-20 için istenen talep seviyesini karşılayabileceğini söylemişti.

Son dönemde ise üretimin daha otomasyonlu hale geldiği haberleri öne çıktı. South China Morning Post’un aktardığı bilgilere göre Çin’deki “karanlık fabrika” sistemi, J-20 gibi gelişmiş savaş uçaklarının parçalarını üretmek için kullanılıyor. Bu fabrikalar, az insan müdahalesiyle çalışacak şekilde tasarlandığı için ışığa bile ihtiyaç duymadan üretim yapabiliyor. Haberde, sistemin üretim verimliliğini iki kattan fazla artırdığı belirtiliyor.

‘Karanlık fabrika’ ifadesi, üretimin büyük ölçüde robotlar, otomasyon sistemleri ve yapay zeka destekli kontrol mekanizmalarıyla yürütüldüğü tesisler için kullanılıyor. İnsan iş gücünün azalması, vardiya ve ışık ihtiyacını da düşürüyor. Bu nedenle fabrikalar çok daha uzun süreli ve daha düzenli üretim yapabiliyor. Defense Security Asia, Çin’in J-20 üretiminde bu tarz yapay zeka destekli sistemleri kullanarak neredeyse kesintisiz üretim temposuna geçtiğini yazdı.

Bu tablo, savaş uçağı üretiminin yalnızca tasarımla değil, sanayi kapasitesiyle de ilgili olduğunu gösteriyor. Bir ülkenin gelişmiş uçak üretmesi önemli ama bu uçakları hızlı, düzenli ve yüksek adetlerde üretebilmesi ayrı bir güç anlamına geliyor. J-20’deki üretim temposu bu yüzden yakından izleniyor. Çünkü ABD’nin F-22 ve F-35 üstünlüğüne karşı Çin’in elindeki en güçlü kartlardan biri, üretim hattını büyütmek olabilir.

J-20, Çin’in ABD karşısındaki hava gücü farkını kapatma hamlesinin önemli parçası olarak görülüyor. Aviation Geek Club’un aktardığına göre Çinli yetkililer daha önce J-20 üretiminin artabileceğini söylemiş ancak üretim hızına dair net rakam paylaşmamıştı. Aynı haberde, Çin’in beşinci nesil savaş uçağı sayısını artırma hedefinin ABD ile rekabet açısından kritik olduğu vurgulanıyor.

Açık kaynak tahminlerinde J-20 sayısının son yıllarda hızla arttığı belirtiliyor ancak kesin rakamlar resmi olarak netleşmiş değil. Buna rağmen üretim altyapısındaki otomasyon, yeni motor çalışmaları ve seri üretim kapasitesi, Çin’in bu alandaki iddiasını büyütüyor. Yani mesele yalnızca yeni bir savaş uçağı geliştirmek değil. Çin artık bu uçakları daha hızlı üretip sahaya daha fazla sayıda çıkarabilecek sanayi gücünü göstermeye çalışıyor.