Ay yüzeyinde tarım dönemi başlıyor: İlk testler başarıyla tamamlandı

Haber Pota — Fri, 15 May 2026 10:36:04 +0000

İnsanoğlunun gökyüzüne olan merakı artık sadece keşif arzusuyla sınırlı kalmıyor, orada nasıl hayatta kalınacağı sorusu üzerine yoğunlaşıyor. Uzayda sürdürülebilir bir yaşam kurmanın en temel şartı ise kuşkusuz gıda üretiminden geçiyor. Bu doğrultuda İzmir, uzay tarımı konusunda Türk ve Japon bilim dünyasını bir araya getiren kritik bir buluşmaya ev sahipliği yaptı. Yaşar Üniversitesi kampüsünde düzenlenen özel sempozyumda, Ay’da kurulacak ekosistemin şifreleri bilimsel veriler eşliğinde tartışıldı.

Uzay misyonlarının başarısı için beslenme ihtiyacının çok daha ötesine bakmak zorundayız. Yaşar Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Levent Kandiller’e göre, Ay üzerinde veya yörüngesinde kurulacak bir koloninin sürdürülebilirliği üç ana unsura dayanıyor. Sadece karın doyurmak yetmiyor; bitkilerin aynı zamanda oksijen kaynağı olması ve atık yönetimine dahil edilmesi planlanıyor. Ay’ın gelecekte Mars yolculukları için bir durak noktası olacağı düşünüldüğünde, bu üçlü dengenin kurulması hayati bir önem taşıyor.

Tuz Gölü’nden uzaya uzanan direnç

Türkiye’nin ilk insanlı uzay misyonunda yer alan “Extremophyte” deneyi, bu arayışın en somut örneklerinden birini oluşturuyor. Prof. Dr. İsmail Türkan liderliğindeki ekibin tasarladığı proje kapsamında, dünyada yalnızca Tuz Gölü çevresinde yetişen özel bir bitki olan “Schrenkiella parvula” Uluslararası Uzay İstasyonu’na (ISS) gönderildi. Bu bitki, aşırı tuzlu ve kurak ortamlara karşı gösterdiği direnç sayesinde Ay toprağının zorlayıcı şartları için en güçlü adaylar arasında yer alıyor. Mikroçekim ortamında bitkinin adaptasyon yeteneklerini inceleyen araştırma, bilim dünyası için bir ilki temsil ediyor.

Sempozyumda sadece biyolojik süreçler değil, teknik altyapı çalışmaları da paylaşıldı. İstanbul Aydın Üniversitesi’nden Prof. Dr. Cengiz Toklu, Apollo görevlerinden elde edilen verilerle dünyada ilk kez Ay toprağının (simülanı) birebir benzerini ürettikleri çalışmanın detaylarını aktardı. Japonya’dan gelen Prof. Dr. Hideyuki Takahashi ve Prof. Dr. Atsushi Higashitani ise bitki büyümesi ile hayvan refahı arasındaki ilişkiyi inceleyen deneylerini katılımcılarla paylaştı. Bilim insanları, geleceğin uzay kolonilerinde tarımın nasıl bir merkez teşkil edeceğini tüm yönleriyle ortaya koydu.

Kaynak: Chip

Aşırı tuz tüketimi hangi hastalıklara neden oluyor? Uzmanı uyardı

Haber Pota — Tue, 12 May 2026 02:12:03 +0000

İstinye Üniversitesi Liv Hospital Topkapı Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Murat Sünbül, Türkiye’de tuz tüketiminin önerilen sınırların üzerinde seyrettiğini belirterek, aşırı tuz alımının özellikle kalp ve damar sağlığı açısından ciddi risk oluşturduğunu ifade etti.

Dünya Sağlık Örgütü’nün erişkin bireyler için günlük 5 gramın altında tuz tüketimi önerdiğini hatırlatan Prof. Dr. Sünbül, Türkiye’de yapılan çalışmalara göre günlük ortalama tüketimin 10-15 gram seviyesinde olduğunu söyledi. Sünbül, bu durumun önemli bir halk sağlığı sorunu oluşturduğunu kaydetti.

Aşırı tuz tüketimi hangi hastalıklara yol açıyor?

Prof. Dr. Murat Sünbül’e göre yüksek tuz tüketimi vücutta sodyum ve su tutulmasına neden oluyor. Bu durum damar içi hacmi artırarak kan basıncının yükselmesine yol açıyor.

Prof. Dr. Sünbül, uzun vadede ortaya çıkabilecek sağlık sorunlarını şöyle sıraladı:

Hipertansiyon

Koroner arter hastalığı

Kalp yetersizliği

İnme

Kronik böbrek hastalığı

Sünbül ayrıca yüksek tuz tüketiminin osteoporoz ve mide kanseriyle de ilişkili olabileceğini belirtti.

Gizli tuz kaynaklarına dikkat çekildi

Toplumda tuz tüketiminin çoğunlukla sofrada kullanılan tuzla ilişkilendirildiğini ifade eden Prof. Dr. Sünbül, toplam tuz alımının büyük bölümünün işlenmiş ve paketli gıdalardan kaynaklandığını söyledi.

Prof. Dr. Sünbül’e göre gizli tuz kaynakları arasında şu ürünler yer alıyor:

Ekmek

Peynir

Zeytin

Şarküteri ürünleri

Hazır çorbalar

Soslar

Fast-food ürünleri

Sünbül, yalnızca sofradaki tuzluğu kaldırmanın yeterli olmayacağını, gıda tercihlerinin de gözden geçirilmesi gerektiğini vurguladı.

Çocuklukta başlayan alışkanlıklar risk oluşturuyor

Çocukluk döneminde yüksek tuz tüketiminin ilerleyen yaşlarda sağlık sorunlarına zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Sünbül, erken yaşta fazla tuz tüketiminin kan basıncını yükselttiğini ve erişkin dönemde hipertansiyon riskini artırdığını ifade etti.

Ayrıca çocuklarda tuzlu ve işlenmiş gıdalara yönelik tat alışkanlığının gelişebileceğini kaydeden Sünbül, bunun obezite, damar sertliği ve böbrek hastalıkları riskini artırabileceğini söyledi.

“Tuzun türü değil, miktarı önemli”

Kaya tuzu, deniz tuzu veya Himalaya tuzu gibi alternatiflerin daha sağlıklı olduğu yönündeki yaygın görüşe de değinen Prof. Dr. Sünbül, bu tuzların büyük bölümünün sodyum klorür içerdiğini belirtti.

Sünbül, kardiyovasküler açıdan belirleyici unsurun tuzun türü değil miktarı olduğunu ifade ederken, iyot eksikliğinin önlenmesi açısından iyotlu tuz kullanımının önem taşıdığını söyledi.

Tuz tüketimini azaltmak için öneriler

Prof. Dr. Murat Sünbül, günlük yaşamda uygulanabilecek bazı alışkanlık değişiklikleriyle tuz tüketiminin azaltılabileceğini belirtti.

Sünbül’ün önerileri şöyle:

İşlenmiş gıda tüketimini azaltmak

Düşük sodyumlu ürünleri tercih etmek

Yemeklerde tuzu kademeli azaltmak

Baharat ve doğal aromaları kullanmak

Tuzluk kullanımını bırakmak

Dışarıda yemek yerken az tuzlu tercih yapmak

Prof. Dr. Sünbül, kalp ve böbrek sağlığını korumak için en etkili adımlardan birinin tuz tüketimini azaltmak olduğunu belirterek, sürdürülebilir alışkanlıkların uzun vadede önemli sağlık kazanımları sağlayacağını ifade etti.

Kaynak: Yeni Şafak

Prof. Dr. – Haber Pota – Güncel Son Dakika Haberleri

Ay yüzeyinde tarım dönemi başlıyor: İlk testler başarıyla tamamlandı

Aşırı tuz tüketimi hangi hastalıklara neden oluyor? Uzmanı uyardı