Akıllı telefonlarda kullanılan Lityum-iyon (Li-ion) pillerin çalışma prensibi, bir süngerin su tutma kapasitesine benzetiliyor.

Tamamen kuru bir sünger sertleşirken, suyla tamamen dolmuş bir sünger ise ağır bir basınç altındadır.

Piller için de durum aynı: Pil sağlığı için en uygun seviye %20 ile %80 arasıdır. Bu aralıkta lityum iyonları stres oluşmadan hareket eder.  Şarjı %80’den %100’e zorlamak, daha yüksek voltaj ve ısı demektir. Bu durum, pilin kimyasal yaşlanmasını hızlandırarak kapasitesini zamanla düşürür.

Sadece şarj yüzdesi değil, yüksek ısı da pil ömrünü hızla bitiren bir etken.

Uzmanlar, pil sağlığını korumak için şu uyarılarda bulunuyor:

• Şarjdayken oyun oynamayın: Hem işlemci hem de pilin aynı anda ısınması ‘çift ısı’ etkisi yaratır.

• Kılıflara dikkat: Kalın kılıflar ısıyı hapseder. Şarj sırasında telefonu kılıftan çıkarmak pilin nefes almasını sağlar.

• Kablosuz şarjda hizalama: Telefonun şarj pedine yanlış yerleştirilmesi gücün ısıya dönüşmesine neden olur.

Eski nikel pillerden kalan şarjı tamamen bitirip öyle doldurma alışkanlığı, modern Li-ion piller için aslında zararlı.

Günümüz teknolojisinde telefonu gün içinde kısa aralıklarla (%40-%70 arasında) şarj etmek, tamamen boşaltıp doldurmaktan çok daha sağlıklıdır.

Kısacası telefonunuzu gece boyunca %100 dolu ve yüksek voltaj altında bırakmak yerine, cihazınızın sunduğu ‘pil koruma’ ayarlarını aktif hale getirmek, cihazınızı birkaç yıl daha yüksek performansla kullanmanızı sağlayabilir. Özellikle seyahatlerde sıcaklık kontrolü yapan (X-Cooling teknolojili) akıllı taşınabilir şarj cihazları kullanmak, dış etkenlere karşı ekstra koruma sağlıyor.

Kaynak: Onedio

Evin bir köşesinde duran çekmecede, kumandadan veya çocukların oyuncağından çıkan bitmiş piller mutlaka vardır. Onları çöpe atarken hissettiğimiz huzursuzluk, aslında bu küçük enerji kaynaklarının çevreye verdiği zararı bilmemizden kaynaklı. Peki ama o zaman, elektrikli otomobillerin devasa bataryalarını bile geri dönüştürdüğümüz teknoloji çağında, neden hala “kullan ve at” mantığıyla çalışan pilleri raflarda görüyoruz?

Teorik olarak her pilin yeniden doldurulabilir olması mümkünken, endüstrinin neden hala bu eski yöntemde direndiğini anlamak için kimyanın ve ekonominin arka bahçesine bakmak lazım. Sıradan bir alkalin pilin şarj edilememesi, aslında içinde gerçekleşen kimyasal sürecin “tek yönlü bir bilet” olmasından ileri geliyor. Standart kalem pillerde bulunan çinko ve manganez dioksit, enerji üretimi sırasında birleşerek çinko okside dönüşür. Bu süreç tamamlandığında, pilin içindeki metal yapı geri dönülemez bir şekilde form değiştirmiş olur. Yani siz o pile dışarıdan ne kadar elektrik verirseniz verin, oksitlenmiş maddeyi tekrar eski metal haline getiremezsiniz.

Oysa telefonlarımızda kullandığımız lityum iyon piller ve hatta şarj edilebilir kalem piller, iyonların iki kutup arasında adeta bir odadan diğerine geçer gibi hareket etmesine olanak tanıyor. Bu iyon transferi sırasında kristal yapı bozulmadığı için döngü binlerce kez tekrarlanabilir. Üstelik şarj edilebilir piller, enerji dolumu sırasında oluşan ısıyı ve gazı tahliye edecek karmaşık güvenlik valfleriyle donatılır. Standart pilleri şarj etmeye çalışmak, bu güvenlik önlemleri olmadığı için pilin akmasına, hatta tehlikeli şekilde patlamasına yol açabilir.

Maliyet ve verimlilik dengesi

Neden her cihazda şarjlı pil kullanmadığımızın cevabı, biraz da kullanım alışkanlıklarımızda gizli. Şarj edilebilir bir pil üretmek, içindeki özel malzemeler ve güvenlik donanımları nedeniyle çok daha pahalı ve zahmetli bir süreç. Çok az enerji tüketen bir duvar saati veya TV kumandası için bu kadar yüksek maliyetli bir teknolojiye yatırım yapmak, çoğu zaman mantıklı bir seçenek olarak görülmez. Sıradan bir alkalin pil, düşük tüketimli bir cihazda yıllarca görevini yerine getirebilirken; pahalı bir bataryayı oraya hapsetmek ekonomik bir israf anlamına gelir.

Bunun yanı sıra, şarj edilebilir pillerin voltaj yapısı ve şarj aleti gereksinimi gibi lojistik zorluklar da standart pillerin ömrünü uzatıyor. Her ne kadar matkaplar veya elektrikli süpürgeler gibi yüksek güç isteyen alanlarda bataryalar tek seçenek olsa da, basit ev aletleri için ucuz ve erişilebilir olan kalem piller hala en pratik çözüm. Görünüşe göre, küçük ama sadık metal kapsüller, maliyet ve performans dengesi değişene kadar evlerimizdeki yerini korumaya devam edecek.

Kaynak: Chip