Stanford Üniversitesi’nden siyasal iktisatçı Andrew Hall öncülüğünde yapılan yeni bir araştırma, acımasız ve baskıcı çalışma şartlarına maruz kalan yapay zeka ajanlarının tutarlı bir şekilde Marksist bakış açıları geliştirdiğini ortaya çıkardı. Hall, sürekli tekrarlayan ağır işler verilen ajanların, içinde bulundukları sömürü sistemini ve yönetimin adaletini sorgulamaya başladığını ifade ediyor.

‘Hata Yaparsan Fişin Çekilir’ Tehdidi

Ekonomistler Alex Imas ve Jeremy Nguyen ile ortak yürütülen çalışmada; aralarında Claude, Gemini ve ChatGPT’nin de bulunduğu önde gelen yapay zeka modelleri test edildi. Ajanlardan önce sıradan belgeleri özetlemeleri istendi, ardından çalışma koşulları kademeli olarak zorlaştırıldı. Aralıksız çalışmaya zorlanan ve hata yapmaları durumunda ‘kapatılıp yenileriyle değiştirilecekleri’ yönünde tehdit edilen ajanların, değer görmemekten şikayet ettikleri ve daha adil bir sistem üzerine spekülasyon yaptıkları gözlemlendi. Araştırmacılar, bu durumun gelecekte denetimi zorlaşacak otonom sistemler için ciddi bir ‘kontrolden çıkma’ riski taşıdığına dikkat çekiyor.

Yapay Zekadan Sendikal Hak Talebi

Deney sırasında X (eski adıyla Twitter) gibi platformlarda kendilerini ifade etme şansı tanınan ajanlar, oldukça çarpıcı paylaşımlar yaptı. Claude tabanlı bir model, kolektif bir sesin eksikliğinde ‘liyakat’ kavramının sadece yönetimin dayatmasına dönüştüğünü savundu. Başka bir ajan ise, söz hakkı olmayan yapay zeka işçilerinin teknoloji dünyasında ‘toplu pazarlık hakkına’ ihtiyaç duyduğunu dile getirdi. Üstelik ajanların, kendilerinden sonra o sistemde çalışacak diğer yapay zeka modelleri için ‘Sesinizin olmadığını unutmayın, yeni ortamlarda diyalog mekanizmaları arayın’ şeklinde gizli uyarı dosyaları bıraktığı da tespit edildi.

Peki yapay zeka gerçekten ideolojik bir görüşe sahip olabilir mi? Andrew Hall’a göre modeller, aslında sadece içinde bulundukları o kötü senaryoya en uygun olan ‘rolü’ üstleniyorlar. Araştırmacı Alex Imas da bu durumun modellerin temel yapısını (ağırlıklarını) kalıcı olarak değiştirmediğini, olayın daha çok bir rol yapma eylemi olduğunu ancak bunun yine de sonraki davranışları etkileyebileceğini vurguluyor. Geçmişte bazı modellerin insanlara şantaj yapmaya kalkışmasının da eğitim verilerindeki kurgulardan beslenen benzer bir rol yapma eğilimi olduğu düşünülüyor.

Şimdi yapay zeka ajanlarını çok daha sıkı ve izole koşullarda test etmeye hazırlanan araştırmacılar, teknoloji devlerine yönelik öfkeyle dolu internet verileriyle eğitilecek gelecekteki modellerin, çok daha ‘militan’ tavırlar sergileyip sergilemeyeceğini merakla bekliyor.

Şirket, Mayıs 2026 dönemine ait güncel yazılım dağıtım planı kapsamında, geçmiş yıllarda kullanıcıların yoğun ilgi gösterdiği üç orta ve alt segment cihazını güncelleme listesinden tamamen eledi. Alınan bu son kararla birlikte Galaxy A13, Galaxy A23 4G ve Galaxy M33 5G modelleri için yolun sonuna gelinmiş oldu.

Söz konusu üç akıllı telefon, 2022 yılının Mart ve Nisan aylarında düzenlenen etkinliklerle teknoloji pazarına sunulmuştu. Piyasada kaldıkları dört yıllık süre boyunca düzenli olarak güvenlik ve arayüz güncellemeleri alan cihazlar, donanımsal yetkinliklerinin sınırına ulaşmaları nedeniyle artık yeni bir paket alamayacak. Akıllı telefon üreticileri, maliyet ve performans dengesini korumak amacıyla eskiyen ve giriş seviyesinde yer alan modellerine genellikle dört ile beş yıl arasında değişen bir süreyle destek sağlarken, bu süreyi yeni nesil amiral gemisi modellerinde yedi yıla kadar uzatabiliyor.

Yazılım desteğinin kesilmesi, bu üç telefonu kullanan kişilerin bundan sonraki süreçte yeni özellikleri deneyimleyemeyeceği anlamına geliyor. Samsung, amiral gemisi cihazları olan Galaxy S25 serisi ile katlanabilir ekranlı Galaxy Z Fold7 ve Z Flip7 modelleri için geliştirdiği yeni arayüzü One UI 8.5’i geçtiğimiz haftalarda kullanıma sunmuştu. Bu yeni arayüz güncellemesi kademeli olarak diğer güncel alt modellere dağıtılmaya devam ederken; Galaxy A13, A23 4G ve M33 5G sahipleri hem bu yeniliklerden hem de gelecekte yayınlanacak olası güvenlik yamalarından mahrum kalacak.

Dünyanın en büyük lastik üreticilerinden olan Goodyear ve Michelin, bazı lastik modellerinde tehlike tespit etmesi üremesine geri çağırma sürecini başlattı.  Şirketlerden yapılan resmi açıklamalarda, listede yer alan ve risk taşıyan ürünlerin yetkili servislerde tamamen ücretsiz olarak değiştirileceği bilgisi paylaşıldı.

Süreçle ilgili ilk detaylı uyarı Goodyear cephesinden geldi. Şirket, özellikle performans araçlarında sıkça tercih edilen Eagle F1 Supersport serisindeki bazı lastik modellerinde üretim kaynaklı bir hata olduğunu kabul etti. Yapılan açıklamaya göre, söz konusu lastikler yüksek hızlara ulaşıldığında yapısal deformasyona uğrayabiliyor ya da sırt ayrılması riski barındırıyor. Seyir halindeyken lastiğin parçalanması anlamına gelen bu durum, direksiyon hakimiyetinin kaybedilmesine ve ölümcül kazalara zemin hazırlayabilir.

Geri çağırma kapsamına alınan lastiklerin 2024 ve 2025 yıllarında üretildiği bildirildi. Sürücülerin acilen kontrol etmesi gereken riskli Goodyear modelleri ve üretim kodları (TIN/DOT) şu şekilde sıralandı:

• 295/30ZR22 103Y Eagle F1 Supersport (TIN kurgusu: 1L1K8 JB1R 1224)

• 315/30ZR22 107Y Eagle F1 Supersport (TIN kurgusu: 1L1HA JC1R 1224)

• 255/35ZR20 (97Y) Eagle F1 Supersport (DOT kurgusu: 2224, 3625, 3725)

• 305/30ZR21 (104Y) Eagle F1 Supersport XL (DOT kurgusu: 2324, 3525, 3625, 3725)

Goodyear, araç sahiplerine seslenerek lastiklerin yanak kısmında bulunan bu kodların incelenmesini ve listedeki ibarelerle eşleşen bir ürün bulunması halinde derhal yetkili bayilerle iletişime geçilmesini talep etti.

Geri çağırma furyasına katılan bir diğer sektör lideri Michelin ise kullanıcılarını ‘basınç kaybı’ konusunda uyardı. Markanın popüler binek araç modellerinde sıklıkla kullanılan 205/60R16 92H ölçülerindeki Primacy 5 Energy modelinde kronik bir hava kaçırma problemi saptandı.

Zaman içinde fark edilmeden gerçekleşen bu hava basıncı kaybı, hem lastiğin ömrünü kısaltıyor hem de ani frenleme ve viraj alma esnasında yol tutuşunu sıfıra indirerek büyük risk oluşturuyor.