Muş, karpuz üretiminde Diyarbakır ve Adana’ya rakip çıktı.

Karpuz denince akla gelen illerimiz olan Diyarbakır ve Adana’ya yeni bir rakip çıktı. Muş’ta yaz aylarında karasal iklimin etkisiyle gece ile gündüz arasında belirgin bir sıcaklık farkı yaşanıyor. Gündüzleri sıcaklıklar genellikle 30 dereceye çıkarken, geceleri ise 10 dereceye kadar düşüyor. Bu da özellikle karpuzun lezzetini ve aromasını etkiliyor.

Verimli toprak yapısı ve iklim şartları sayesinde kaliteli ürün elde edilen bölgede, karpuz yetiştiriciliği her geçen yıl artış gösteriyor. Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, geçen sene il genelinde 30 bin 710 dekarlık alanda yapılan karpuz ekiminden 224 bin 616 ton ürün elde edildiğini açıkladı.

Muş’ta 2026 yılında ise yaklaşık 33 bin dekarlık alanda 240 bin tonun üzerinde karpuz üretimi hedefleniyor.

Yaklaşık 1.4 milyar TL ekonomik gelir elde edilmesi bekleniyor.

Muş Ovası’nda üreticiler, yeni sezon için yoğun mesaiye başladı bile. Merkeze bağlı Arpayazı köyünde bulunan 200 dönümlük arazide yaklaşık 80 bin fide, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte kadın işçilerin emeğiyle toprakla buluşturuldu.

Türkiye’nin önemli karpuz üretim merkezlerinden biri hâline geldiklerini belirten tarla sahibi Onur Çetin ‘Babamla birlikte yaklaşık 15 yıldır çiftçilik yapıyoruz. Yeni teknolojik aletlerle bu işi sürdürüyoruz. İnşallah daha da büyüteceğiz. Yaklaşık 20 kişilik bir ekibimiz var. Hep birlikte durmaksızın çalışıyoruz. Sabah 06.00’da başlayıp 18.00’a kadar buradayız. Yoruluyoruz ama herkes işini aşkla ve zevkle yapıyor.Mevsim şartlarından dolayı Türkiye’de en geç hasat edilen karpuzlardan biri burada oluyor. Bu sebeple de ürünümüze yoğun rağbet var. Bu durum bizim için de oldukça sevindirici. Mayıs ayının sonunda ekim yapıyoruz, temmuz sonu ile ağustos başı gibi hasat başlıyor. Bu yaklaşık iki buçuk aylık süreç bizim için oldukça zorlu geçiyor’ dedi.’

Kaynak: Onedio

Yüzde 92’si sudan oluşan, düşük kalorili yapısıyla diyetlerin baş tacı olan karpuz; A ve C vitaminleri, likopen ile potasyum deposudur.

Bağışıklığı güçlendirmekten tansiyonu dengelemeye, cilt sağlığından böbreklere kadar sayısız faydası bulunan bu mucizevi meyve, gıda güvenliği tartışmalarının da odağında.

Karpuz kendi başına tehlikeli bir meyve değil. Ancak onu cazip kılan yüksek su ve doğal şeker içeriği, kesildiği andan itibaren bakterilerin hızla çoğalması için kusursuz bir ortam hazırlıyor.

Düşük asitli bir meyve olan karpuz, kesim aşamasında hijyenik olmayan bir bıçak, kirli eller veya sterilize edilmemiş yüzeylerle temas ettiğinde adeta bir bakteri mıknatısına dönüşüyor.

Üstelik taşıma, depolama ve sergileme sırasında kirli kasalara temas eden dış kabuktaki mikroplar, kesim esnasında bıçak yoluyla doğrudan meyvenin içine taşınıyor.

Diyetisyen ve uzmanların açıklamalarına göre, dilimlenmiş karpuzlarda en sık rastlanan tehditler Salmonella, Listeria ve patojenik E. coli bakterileri. Bu mikroplar vücuda girdiğinde;

• Ciddi dehidrasyona (sıvı kaybı),

• Sistemik enfeksiyonlara (sepsis),

• Hayati organları etkileyen ağır komplikasyonlara yol açabiliyor ve zamanında müdahale edilmezse ölümcül sonuçlar doğurabiliyor.

ResearchGate’te yayınlanan bir çalışma da bu tehlikeyi gözler önüne seriyor. Özellikle sokak satıcıları ve açık tezgahlarda satılan dilimlenmiş karpuzlarda endişe verici düzeyde E. coli, Salmonella ve Shigella bakterileri tespit edildi. Ayrıca tarım sürecinde kullanılan organofosfat gibi kimyasallara yüksek miktarda maruz kalmış karpuzlar, sinir sistemini doğrudan etkileyebiliyor.

Kesilmiş karpuzu saatlerce oda sıcaklığında bekletmek en yaygın tüketici hatalarından biri.

Sıcak hava, nem ve şeker bir araya geldiğinde mikropların üreme hızı katlanıyor. Marketlerde ambalajlanmış olarak satılan dilimlerin ne zaman kesildiğini bilmek ise imkansız. Kesildiği andan itibaren havayla temas eden karpuz, içindeki nemi kaybederek çıtır ve diri yapısını yitiriyor; unsu, lezzetsiz ve sağlığı tehdit eden bir forma bürünüyor.

Uzmanlar, marketteki hazırlık ve kesim sürecini kontrol etme şansımız olmadığı için, özellikle çocuk, yaşlı ve hassas bünyeye sahip kişilerin dilimlenmiş karpuzlardan uzak durması gerektiğini belirtiyor. Gıda güvenliğini ve tazeliği ön planda tutan tüketiciler için en güvenli yöntem; karpuzu bütün olarak almak, kabuğunu evde iyice yıkadıktan sonra temiz bir bıçakla kesip buzdolabında muhafaza etmek.

Diyetisyen ve uzmanların açıklamalarına göre, dilimlenmiş karpuzlarda en sık rastlanan tehditler Salmonella, Listeria ve patojenik E. coli bakterileri. Bu mikroplar vücuda girdiğinde;

• Ciddi dehidrasyona (sıvı kaybı),

• Sistemik enfeksiyonlara (sepsis),

• Hayati organları etkileyen ağır komplikasyonlara yol açabiliyor ve zamanında müdahale edilmezse ölümcül sonuçlar doğurabiliyor.

ResearchGate’te yayınlanan bir çalışma da bu tehlikeyi gözler önüne seriyor. Özellikle sokak satıcıları ve açık tezgahlarda satılan dilimlenmiş karpuzlarda endişe verici düzeyde E. coli, Salmonella ve Shigella bakterileri tespit edildi. Ayrıca tarım sürecinde kullanılan organofosfat gibi kimyasallara yüksek miktarda maruz kalmış karpuzlar, sinir sistemini doğrudan etkileyebiliyor.

Kaynak: Onedio

Acil servise başvuran hasta, yapılan ilk değerlendirmelerin ardından Genel Cerrahi Polikliniği’ne sevk edildi. Genel Cerrahi Uzmanı Op. Dr. Faik Orkun Özbebit tarafından yapılan tetkiklerde, hastanın karın bölgesinde yaklaşık 30 santimetre çapında bir kitle tespit edildi.

Ameliyata uygun olduğu belirlenen hasta, hemen operasyona alındı. Bir saat süren başarılı ameliyat sonucunda, morfolojik olarak sarkom (yumuşak doku tümörü) ile uyumlu olduğu düşünülen 4 kilogram ağırlığındaki kitle çıkarıldı.

Ameliyat sonrası serviste tedavisi tamamlanan hasta, sağlığına kavuşarak taburcu edildi.

Son yıllarda dünya genelinde her alanda kullanımı yaygınlaşan yapay zeka pazarda da meyve ve sebze seçmeye başladı. Sisteme çekilen fotoğraf üzerinden sapı, rengi ve çizgilerinden yorum yapan yapay zeka, tatlı karpuz önerisinde bulunuyor. Konya’da pazarlarda yıllardır karpuz satan esnaf Ömer Faruk Hamarat, “Yapay zekanın seçtiği karpuz tamamen yanlış. Karpuzun altındaki nokta ufak olacak diyor, büyük olacak diyor. Büyük olursa erkek, ufak olursa dişi olur diyorlar. Yanlış, sen bunu sesinden anlarsın. Karpuzdaki ses, tık tık sesi duymak lazım. Yani Ramazan davulu gibi ses çıkması lazım karpuzda” dedi.

“Yapay zekanın yapabileceği bir şey değil diye tahmin ediyorum”

Yapay zekanın karpuz seçiminde yanılma ihtimalinin yüksek olduğuna değinen pazar esnafından Hüseyin Öz, “Yapay zekanın anlayabileceği bir şey değildir diye düşünüyorum. Çünkü, bir karpuz görselinden anlaşılmaz. Vuracaksın, sesini dinleyeceksin. Yapay zeka görsele göre hareket ediyor. Yok sapı olmuş, olmamış, yok arkası büyük, küçük, karpuz öyle anlaşılmaz. Sesinin tokluğundan anlarsın. Şöyle sıradan mesela büyük karpuz her zaman için iyi olur. Karpuzun sesinin tok gelmesi lazım. Sapı yeşil olursa daha güzel olur. Çizgiler açıklığını, kapalılığını gösterir şöyle; mesela iki karpuzu kıyasladığımız zaman çizgili karpuz daha iyi. Üstünden hafiften sarılık var, bunda beyazlık var. Bu karpuzun içi daha da olmuş olur. Yapamaz kesinlikle yapamaz, yani önce sesine bir kulak vermesi lazım. Yapay zekanın yapabileceği bir şey değil diye tahmin ediyorum” şeklinde konuştu.

“Yapay zeka bunu yapamaz”

Pazarcı Yunus Özdemir ise, “Bizim seçimimiz tabii her zaman güzel olur. Yapay zekaya güven olmaz. Şöyle ötmesi lazım sesinin, tin tin gelmesi lazım. Yapay zeka bunu yapamaz” ifadelerini kullandı.

Pazara karpuz almaya gelen Ali Demir, “Bizim o işe aklımız ermez. İllaki elleyeceksin, vuracaksın, tık tık sesi duyup ondan sonra alacaksın” dedi.

“Yemeden asla ve asla almayız”

Pazara alışverişe gelen Arif Ak ise, “Ben bunu ilk defa duyuyorum. Yani bu var olan bir şey mi, yaşanmış bir şey mi, yaşanılan bir şey mi, şu an yaşanıyor mu bilmiyorum. Bir yaşıma daha girdim. Konya’da ne yapacağız şimdi telefonun tuşuna basıp fotoğrafını çekip yapayım öyle mi olacak. Yok öyle değil, biz karpuzu sıkmadan, bakmadan, yemeden asla ve asla almayız. Hissedeceksin, duyacaksın, bileceksin. Neymiş o ya, o ne bilir seçmeyi” diye konuştu.

Pazara alışveriş için gelen Uğur Bitim ise, “Yapay zekaya benim hala kafam çalışmadı. Tak tak tak vuruyoruz, alıyoruz. Ancak öyle kafamız çalışıyor” ifadelerini kullandı.

Medical Park Ankara Hastanesi Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Diyetisyen Pınar Doğan, karpuzun faydaları hakkında açıklamalarda bulundu.

Karpuzda bulunan besin değerlerinden bahseden Doğan, “Karpuz, magnezyum, potasyum, A ve C vitaminleri de dâhil olmak üzere çeşitli besin maddeleri barındıran bir meyvedir. Aynı zamanda en çok su içeren ve kalorisi düşük besinler arasında yer alır. Karpuz, A vitamini sayesinde göz ve cilt sağlığını destekler, kan basıncını dengeler. Özellikle içerisinde yer alan karotenoidler damarların sertleşmesi, kan pıhtıları, felç ve kalp krizi riskini azaltarak kalp sağlığını korur” diye konuştu.

“Karpuz tüketimi kas ağrılarını azaltır”

Karpuzun faydalarına değinen Doğan, “Günlük C vitamini ihtiyacının yüzde 16’sını karşılar. Dehidrasyonu ve damar sertleşmesini önler. Oksitatif stresi azaltarak kalbi korur. Sindirimi düzenleyip, kabızlığı ve hazımsızlığa iyi gelir. Kan basıncını düzenlemeye ve tansiyonu kontrol altına almaya yardım eder. Diyabet, obezite ve kanser gibi kronik hastalıkların riskini azaltır. Vücutta yağ birikimini engeller. Saç hücrelerini destekler. İçerdiği kolin sayesinde hafızayı güçlendirir. Karpuz tüketimi kas ağrılarını azaltır. Diüretiktir, doğal bir idrar söktürücüdür. Güçlü bir antioksidan olan likopen içerir. Kolajen üretimini artırır, cildi nemlendirir” şeklinde konuştu.

“Susuzluğu giderebilir”

Yüzde 92’si su olan karpuzun tüketildiği zaman susuzluğu giderebileceğini dile getiren Dyt. Doğan, “Su sağladığından vücut direncinin korunmasını sağlayarak bağışıklık sistemini destekler. Karpuz, su oranı çok yüksek bir meyve olduğundan diüretik özelliği bulunur, yani sık sık idrara çıkarır. Bu yüzden ödem problemi yaşayanlar için yaz aylarında ilaç gibi bir besindir. Yüksek su oranı sayesinde vücudu nemli tutmasını sağlar. Su ve elektrolit dengesini destekleyen yapısı, sıcak havalarda sıvı kaybını önler ve vücudu ferahlatır” dedi.

En sağlıklı şekilde karpuzun nasıl tüketilmesi gerektiğinden bahseden Dyt. Doğan, “Karpuz, taze ve ferahlatıcı tadıyla farklı şekillerde tüketilebilen bir meyvedir. Dilimlenmiş olarak yemek, en yaygın tüketim şeklidir ve özellikle yaz aylarında serinletici bir atıştırmalık olarak tercih edilir. Taze karpuz dilimlerinin yanında karpuz salatası da oldukça popülerdir. Beyaz peynir ve zeytinyağı ile hazırlanan bu salata, hem hafif hem de sağlıklı bir seçenektir. Evde hazırlanan karpuz püresiyle yapılan dondurma ise tatlı ihtiyacını sağlıklı bir şekilde karşılayabilir. Spordan hemen sonra karpuz ve karpuz suyu tüketilmesi kas ağrısını azaltmaya yardımcı olur, kasları güçlendirir, egzersiz sonrası toparlanma sürecini hızlandırır. Hızlı kas toparlanması için spordan hemen sonra 1 bardak karpuz suyu içilebilir” açıklamasında bulundu.

“Karpuz çekirdeği kan basıncına iyi gelebilir”

Karpuzu çekirdeği ile tüketmenin de faydalı olabileceğine dikkat çeken Dyt. Doğan, “Karpuz çekirdeği, içinde bulunan ‘cucurbocitrin’ adlı madde ile kan basıncını düşürmek ve böbrek fonksiyonlarının düzenlenmesi gibi birçok fayda sağlar. Her gün 1 avuç karpuz çekirdeği tüketmek yeterlidir. Çekirdeği çiğnemek veya doğrudan yutmak fark etmez. Çiğ olarak tadını sevmeyenler fırında kavurarak da tüketebilir. Karpuz çekirdeğinin tüketirken miktarın aşırıya kaçılmadan tüketilmesi gerekir, bu yüzden özellikle diyabet hastalarının dikkatli tüketmesi önerilir.

“Hamilelik sürecinde karpuz kabuğu tüketmek mide yanmasına iyi gelir”

Karpuz kabuğunun içerisinde yer alan lif içeriğinin bağırsak sistemine katkı sağlayabildiğini söyleyen Dyt. Doğan, “Aynı zamanda karpuz kabuğunun içinde lif bulunması kişilere uzun süre tokluk hissi de sağlar. Karpuz kabuğunda yer alan vitamin ve mineraller uyku rutinini düzene sokarak geceleri huzurlu bir uyku deneyimi yaşamanızı sağlar. Özellikle kalp ve damar sağlığını korumada etkili bir aminoasit olan sitrülin içerir. Sitrülin, kan basıncını ve LDL kolesterolü düşürmeye yardımcı olabilir. Karpuz kabuğunun hamile kadınlar için de faydaları mevcuttur. Hamilelik süreci boyunca karpuz kabuğu tüketmek özellikle bu dönemde yaşanan mide yanması probleminin önüne geçer. Karpuz kabuğu özellikle erkeklerde görülen prostat kanserini önlemeye yardım eder” dedi.

“Karpuz tüketimi günde 300 gramla sınırlandırılmalıdır”

Karpuzun günlük tüketiminin ne kadar olması gerektiğinden bahseden Dyt. Doğan, “Karpuz tüketimi günde 2 porsiyon (300 gram) ile sınırlandırılmaya çalışılmalıdır. Fazlası karın ağrısına, şişkinliğe, gaza, kan şekeri düzeylerinde ani artışa, nadir durumlarda cildin turuncu renk almasına ve kilo artışına neden olabilir. Karpuz ana öğün yerine ara öğünlerde tüketilmelidir” ifadelerini kullandı.

“Diyabet hastaları dengeli tercih etmelidir”

Diyabet hastalarının karpuzu dikkatli tüketmelerini öneren Dyt. Doğan, “Diyabet hastalarının, şeker oranı ve glisemik indeksi yüksek bir meyve olan karpuzu tüketirken dikkatli olmaları önerilmektedir. Gebelik diyabeti olan kadınlar ise şeker oranı ve glisemik indeksi yüksek olan karpuzu büyük porsiyonlar halinde tüketmekten kaçınmalıdır” dedi.

“Fazla tüketilmemeli”

Aşırı karpuz tüketiminin farklı sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirten Dyt. Doğan, “Karpuzun aşırı tüketimi kan şekeri seviyelerinin hızlıca yükselmesine neden olabileceğinden diyabet hastalarının çok dikkatli olması gereklidir. Aşırı miktarda karpuz tüketimi likopenemi adı verilen geçici bir cilt rahatsızlığına yol açabilir. Karpuz tam bir potasyum deposudur ancak fazla alımı bazı kişilerde kalp fonksiyonlarını etkileyebilir, düzensiz kalp atışı veya zayıf nabız gibi sorunlara yol açabilir. Karpuz, yüksek su içeriği nedeniyle nemlendiricidir, ancak elektrolitleri (sodyum, potasyum ve magnezyum gibi) dengelemeden aşırı miktarda tüketilmesi potansiyel olarak elektrolit dengesizliklerine yol açabilir. Karpuz potasyum açısından oldukça zengin bir meyve olduğu için, aşırı tüketimi kronik böbrek hastalığı ve böbrek yetmezliği olan bireylerde sorun oluşturabilir” dedi.

Besin kaynaklı enfeksiyonlarda en sık salmonella, shigella ve kampilobakter gibi bakterilerin görüldüğünü aktaran uzmanlar; rotavirüs, norovirüs ve amipli dizanteri gibi viral ve paraziter enfeksiyonların da yaygın olduğunu ifade etti.

“SİRKELİ SUDA BEKLETMEK ÖNEMLİ”

Uzmanlar, gıda hijyenine dikkat edilmesinin enfeksiyonları önlemede kritik olduğunu vurgulayarak şu önerilerde bulundu:

-Yemek hazırlamadan önce eller mutlaka yıkanmalı.

-Meyve ve sebzeler sirkeli suda 15-20 dakika bekletilmeli, toprakla teması olan ürünler bu işlemden sonra iyice ovalanarak yıkanmalı.

-Kavun, karpuz, elma veya şeftali gibi meyveleri kesmek için kullanılan bıçaklar daha önce et veya tavuk ürünlerinde kullanılmışsa, bu bıçaklar deterjanla temizlenip durulandıktan sonra kullanılmalı.

-Özellikle yaz aylarında sıklıkla tüketilen kavun ve karpuzun sirkeli suda bekletilerek temizlenmesi durumunda gıda zehirlenmesi riskinin ortadan kalkacağı belirtildi.

BIÇAK VE EL HİJYENİNE DİKKAT

Uzmanlar, et veya tavukla temas etmiş bıçakların yıkanmadan meyve ve sebzelerde kullanılmasının bakterilerin diğer gıdalara bulaşmasına yol açabileceğine değindi. Yıkama ve durulama işlemlerinin ardından el hijyeninin de ihmal edilmemesi gerektiği vurgulandı.

Salmonella ve shigella gibi bakterilerin kirli su veya gıdalarla bulaşarak zehirlenmelere sebep olabileceği hatırlatılarak, sebze ve meyvelerin mutlaka iyice yıkanması gerektiği kaydedildi.

ÖNCEDEN KESİLMİŞ ÜRÜNLERE DİKKAT

Hijyen koşulları sağlandıktan sonra sebze ve meyvelerin güvenle tüketilebileceğini belirten uzmanlar, önceden kesilmiş ve uygun şekilde muhafaza edilmemiş gıdaların tüketilmemesi gerektiğini söyledi. Kavun ve karpuzun evde dilimlendikten sonra serin ve hijyenik koşullarda saklanması, uzun süre bekletilmeden tüketilmesi önerildi.

Gıda zehirlenmesi belirtilerine de değinen uzmanlar, meyve tükettikten 12-24 saat içinde yüksek ateş, bulantı, kusma, karın ağrısı ve iştahsızlık gibi şikayetlerin görülmesi halinde en yakın sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini bildirdi.

Kayısı üretiminin önemli merkezlerinden biri olan Akçadağ ilçesinde ise çiftçilerin yüzünü kavun ve karpuz hasadı güldürdü. İlçeye bağlı Karakıpnar ve Ilıcak mahallelerinde yoğun şekilde hasat yapan üreticiler, yaklaşık 600 dönümlük alandan elde ettikleri ürünlerin hem kalitesinden hem de pazar değerinden memnun olduklarını ifade etti.

Karpuzun kilogram fiyatı toptan 3 TL, kavunun ise 12 TL’den alıcı buluyor. Üreticiler, talebin yüksek olmasının da sezonu daha bereketli hale getirdiğini belirtiyor.

Eskişehir’de Çarşamba Pazarı’nda esnaf olan Ömer Akdaş, sattığı meyvelerin fiyatının uygun olduğunu belirtti. Karpuzun tarlada 1 liradan, pazarda ise 5-8 lira arasında satıldığını aktaran Akdaş, diğer meyvelerin yüksek fiyatlara ulaştığını ve bu durumun karpuzu farklı bir konuma koyduğunu ifade etti.

“Karpuzun meyve olarak görülmediğini düşünüyorum”

Konuya ilişkin konuşan pazarcı esnafı Ömer Akdaş, “Karpuz fiyatlarım çok iyi, fiyatlar makul, ama karpuz satılmıyor. Tarlada 1 lira, pazarda 5-8 lira arasında karpuz satılmıyor. Bu dönem diğer meyveler çok pahalı, karpuz ise çok ucuz. Ancak vatandaş karpuzu adeta meyve olarak görmüyor. Şeftali 100 lira, üzüm 100 lira, kayısı 80 lira. Artık Eskişehir’de karpuz kültürü kalmamış. İlk başlarda yerli malı olmadığı için İran karpuzunu dilim dilim satıyorduk. İran’dan geliyordu ve o yüzden pahalı oluyordu. Şu an dilim parasına tüm karpuzu veriyoruz, vatandaş ucuzluğun pek farkında değil sanki” ifadelerini kullandı.