Beyaz Saray kaynakları, kapsamlı nükleer müzakerelere zemin hazırlayacak 14 maddelik bir çerçeve üzerinde büyük ölçüde mutabakat sağlandığını aktardı. Sürecin en kritik aşamasında İran’ın kilit maddelere ilişkin yanıtının önümüzdeki 48 saat içinde netleşmesi bekleniyor.

Diplomatik temaslarda Steve Witkoff ve Jared Kushner gibi isimlerin doğrudan rol aldığı, ayrıca arabulucular üzerinden temasların sürdüğü ifade ediliyor. Sürecin olumlu sonuçlanması halinde savaşın resmen sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden uluslararası geçişe açılması planlanıyor.

TASLAK ANLAŞMADA DİKKAT ÇEKEN MADDELER

Taslak metne göre İran’ın nükleer faaliyetlerine yönelik ciddi kısıtlamalar getirmesi öngörülüyor. Buna göre Tahran yönetimi, 12 ila 15 yıl boyunca nükleer zenginleştirme faaliyetlerini askıya almayı, nükleer silah programından vazgeçmeyi ve yer altı tesislerini devre dışı bırakmayı taahhüt ediyor.

Ayrıca Birleşmiş Milletler denetçilerinin ani teftişlerine izin verilmesi ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması da anlaşmanın en kritik başlıkları arasında yer alıyor.

ABD tarafı ise buna karşılık İran’a yönelik yaptırımları kademeli olarak kaldırmayı, dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlığı serbest bırakmayı ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ablukasını sona erdirmeyi planlıyor. Ancak sürecin başarısız olması halinde askeri seçeneğin yeniden devreye gireceği de açıkça ifade ediliyor.

TRUMP: “KABUL EDERLERSE OPERASYON BİTER”

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, İran’ın anlaşmayı kabul etmesi durumunda “Destansı Öfke Operasyonu”nun sona ereceğini duyurdu. Trump, Hürmüz Boğazı’nın İran dahil tüm ülkelere açık hale geleceğini belirtirken, anlaşmanın reddedilmesi halinde askeri operasyonların yeniden başlayabileceği uyarısında bulundu.

HÜRMÜZ’DE TANSİYON DALGALI SEYREDİYOR

Bölgede ateşkese rağmen tansiyon zaman zaman yükselmeye devam ediyor. İran’ın güneyinde yer alan Keşm Adası çevresinde hava savunma sistemlerinin insansız hava araçlarına müdahale ettiği, patlama benzeri seslerin bu müdahalelerden kaynaklandığı bildirildi. Yetkililer, olayda herhangi bir hasar oluşmadığını açıkladı.

İRAN’DAN ÇİN HAMLESİ

Diplomatik süreç devam ederken İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pekin’de Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile bir araya geldi. Bu ziyaret, savaşın başlamasından bu yana İran’ın Çin’e gerçekleştirdiği ilk üst düzey temas olarak kayıtlara geçti.

Uzmanlar, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin dünya ekonomisi açısından kritik öneme sahip olduğunu vurguluyor. Olası bir anlaşma, enerji piyasalarında da önemli bir rahatlama sağlayabilir.

Birleşik Arap Emirlikleri, hava savunma sistemlerinin İran’dan gelen füze tehdidine karşı devreye girdiğini ve üç füzenin başarıyla imha edildiğini duyurdu. Dördüncü füzenin ise denize düştüğü bildirildi. Ayrıca İran kaynaklı dron saldırısı sonrası Fuceyre’deki bir petrol tesisinde yangın çıktığı açıklandı. Olayda yaralanan 3 Hindistan vatandaşı hastaneye kaldırıldı.

Bölgedeki gerginlik yalnızca BAE ile sınırlı kalmadı. Umman’ın kuzeyinde bir yerleşim yerinin hedef alındığı ve bir binanın vurulması sonucu 2 kişinin yaralandığı aktarıldı. BAE yönetimi, saldırılara karşı “meşru müdafaa haklarını” saklı tuttuklarını vurguladı.

ABD VE İRAN’DAN KARŞILIKLI AÇIKLAMALAR

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere Amerikan savaş gemilerinin eşlik edeceğini duyurmuştu. Trump, İran’ın bu gemilere saldırması halinde “çok sert karşılık verileceğini” belirtti.

İran basını ise farklı bir iddia ortaya attı. Fars Haber Ajansı, İran’ın iki füze ile bir Amerikan savaş gemisini hedef aldığını ve geminin bölgeden uzaklaştığını öne sürdü. İran Donanması da ABD gemilerinin Hürmüz’e girişinin engellendiğini duyurdu.

Ancak ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı bu iddiaları yalanladı. Yapılan açıklamada, bölgede herhangi bir Amerikan gemisinin vurulmadığı ve operasyonların planlandığı şekilde sürdüğü ifade edildi.

“KURALLARI İHLAL EDEN GEMİLER DURDURULACAK”

İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nda belirledikleri kuralları ihlal eden gemilere karşı güç kullanılacağını açıkladı. Yapılan açıklamada, uyarılara uymayan hedeflere füze, roket ve dronlarla müdahale edildiği belirtildi.

Bölgesel kriz derinleşiyor

Hürmüz Boğazı’nda yaşanan son gelişmeler, küresel enerji güvenliği açısından kritik öneme sahip bölgede yeni bir krizin kapısını araladı. Petrol sevkiyatının önemli bir kısmının geçtiği bu hattaki gerilim, uluslararası piyasalar ve diplomatik dengeler üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor.

Beyaz Saray’da gerçekleştirilen kritik toplantıda ABD, İsrail ve Lübnanlı yetkililer bir araya geldi. Oval Ofis’te yapılan görüşmenin ardından sosyal medya hesabından açıklama yapan Trump, toplantının oldukça verimli geçtiğini belirtti.

Trump, ABD’nin Lübnan’ın güvenliğini güçlendirmesi için destek vereceğini vurgulayarak, “ABD, Lübnan’ın kendisini Hizbullah’a karşı korumasına yardımcı olmak amacıyla iş birliği yapacak. İsrail ile Lübnan arasındaki ateşkes 3 hafta uzatılacak” ifadelerini kullandı.

Ateşkes kararının bölgede geçici de olsa istikrarı artırması beklenirken diplomatik temasların da süreceği bildirildi. Trump, önümüzdeki dönemde İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun’u Beyaz Saray’da ağırlamak istediğini ifade etti.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yapılacak olası anlaşmanın ancak ABD ve müttefiklerinin çıkarlarına uygun olması halinde gerçekleşeceğini vurguladı. Sürecin aceleye getirilmeyeceğini belirten Trump, “Savaşı bitirmek için sabırsız değilim. Üzerimde baskı yok. Benim zamanım çok ancak İran’ın yok. Bundan sonra durum onlar için daha da zorlaşacak” ifadelerini kullandı.

Trump, ateşkes sürecinde İran’ın yeniden silahlanmış olabileceğini öne sürerek, bu duruma izin verilmeyeceğini söyledi. Kalıcı bir anlaşma hedeflediklerini belirten ABD Başkanı, anlaşmanın sağlanması halinde Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını ifade etti. Ayrıca ABD’nin boğaz üzerindeki kontrolü elinde tuttuğunu savunan Trump, Amerikalıların bir süre daha yüksek enerji maliyetleriyle karşılaşabileceğini dile getirdi.

Bölgede tansiyonu artıran bir diğer gelişme ise Hürmüz Boğazı’na yönelik askeri talimatlar oldu. Trump, ABD Donanması’na boğazda mayın döşediği tespit edilen herhangi bir teknenin vurulması yönünde emir verdiğini açıkladı. ABD güçlerinin bölgede mayın temizleme faaliyetleri yürüttüğü de belirtildi.

İran cephesinden ise birlik ve direniş vurgusu öne çıktı. İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney, halk arasında oluşan dayanışmanın düşman cephede çatlaklara yol açtığını savundu. Hamaney, medya üzerinden yürütülen psikolojik operasyonlara karşı dikkatli olunması gerektiğini ifade etti.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Meclis Başkanı Mohammad Bakır Galibaf da ortak mesaj vererek ülkede ayrışma olmadığını vurguladı. Yapılan açıklamada, “Hepimiz İranlıyız ve devrimciyiz. Devlet ve millet birliğiyle saldırganlara karşı duracağız” ifadelerine yer verildi.

Öte yandan İran basını, başkent Tahran’da bazı bölgelerde patlama seslerinin duyulduğunu ve hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini aktardı. Olayın küçük çaplı insansız hava araçlarından kaynaklanmış olabileceği değerlendirilirken resmi bir açıklama yapılmadı. İsrail basını ise saldırı iddialarını reddetti.

Gerilimin deniz sahasına da yansıdığı görülüyor. ABD güçleri, İran’dan petrol taşıdığı belirtilen bir tankere müdahale ederken İran Devrim Muhafızları da Hürmüz Boğazı’nda iki gemiye el koydu. Söz konusu gemilerin gerekli izinlere sahip olmadığı ve navigasyon sistemlerine müdahale ettikleri iddia edildi.

Diplomasi trafiğinde ise henüz somut bir ilerleme sağlanamadı. İran, ABD’nin deniz ablukasını “savaş nedeni” olarak değerlendirmeye devam ederken ateşkesin uzatılmasına dair net bir tutum ortaya koymadı. Tahran yönetimi, yaptırımların kaldırılması ve boğaz üzerindeki kontrolünün tanınmasını talep ederken ABD tarafı İran’ın nükleer programını tamamen sonlandırmasını şart koşuyor.

Dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, özellikle petrol fiyatlarını doğrudan etkiledi. Türkiye’nin de referans aldığı Brent petrolün varil fiyatı, yaklaşık iki haftalık aranın ardından yeniden üç haneli seviyelere çıkarak 100 dolar eşiğini aştı. Sabah saat 07.30 itibarıyla Brent petrolün varili 106 dolar seviyesinde işlem gördü.

ABD ham petrolü olarak bilinen WTI da yükseliş trendine katıldı. WTI ham petrolün varil fiyatı yaklaşık 97 dolar seviyesine kadar tırmandı.

Bölgede tansiyonu yükselten gelişmeler yalnızca deniz trafiğiyle sınırlı kalmadı. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada orduya ablukayı sürdürme talimatı verdiğini duyurdu. Bu açıklama, piyasalarda jeopolitik risk algısını daha da artırdı.

İran cephesinden gelen mesajlar da gerilimi tırmandırdı. İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin ihlal edilmesini “kırmızı çizgi” olarak nitelendirerek sert bir uyarıda bulundu.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek olası bir krizin küresel petrol arzını ciddi şekilde etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Bu durumun, enerji maliyetleri başta olmak üzere birçok ekonomik kalemde zincirleme etkiler yaratabileceği değerlendiriliyor.