AKOM yeni haftanın hava durumunu paylaştı. 1 Haziran Pazartesi günü İstanbul’da gün, 21 derece civarında ılık bir havayla başladı. Öğle saatlerinde güneşin etkisini iyice hissettirmesiyle birlikte termometrelerin 27 derece seviyelerine kadar çıktı. Akşam saatlerinde hava 20 dereceye gerilerken, gece ise 18 derece civarında seyrederek serin bir uyku ortamı sunacak. Deniz suyu sıcaklığının 19 derece ölçüldüğü bu günlerde, nem oranının yüzde 45 ile yüzde 75 arasında değişmesi bekleniyor. Bu da hissedilen sıcaklığın yer yer daha yüksek olabileceği anlamına geliyor.

AKOM’un paylaştığı raporun en kritik noktası ise rüzgar ve yağış detayı. Güneyden esen sıcak hava dalgasını taşıyan Lodos, bugün saatte 5 ila 25 km hızla eserek sıcaklığı mevsim normallerinin üzerine taşıyacak. Öte yandan, her ne kadar güneşli bir hava hakim olsa da özellikle kuzey ilçelerimizde (Sarıyer, Beykoz, Şile hattı gibi) kısa süreli ve yerel sağanak geçişleri görülebilir. Metrekareye 1 ila 2 kg arasında düşmesi beklenen bu yağışlar, ‘yaz yağmuru’ tadında olsa da hazırlıksız yakalanmamakta fayda var.

Salı gününden itibaren İstanbul’da tam bir yaz havası yaşanacak. İşte önümüzdeki günlerin özeti:

2 Haziran Salı: Az bulutlu ve açık bir hava, en yüksek sıcaklık 29 derece.

3 Haziran Çarşamba: Parçalı ve az bulutlu, sıcaklık 28 derece.

4 Haziran Perşembe: Haftanın en sıcak günü olması bekleniyor; termometreler 30 dereceyi görecek.

Hafta Sonu: Cumartesi ve Pazar günleri de güneşli gökyüzü devam ederken, sıcaklıklar 27-29 derece bandında sabitlenecek.

AKOM, özellikle öğle saatlerinde güneşin dik geldiği anlarda vatandaşların (özellikle yaşlı ve çocukların) doğrudan güneşe maruz kalmamaları konusunda hatırlatmalarda bulundu.

Bilim insanları, bu yaz mevsiminde ekstrem sıcaklık rekorlarının kırılabileceğini, kuraklık tehlikesinin baş göstereceğini ve ani meteorolojik olaylarda ciddi bir artış yaşanabileceğini belirtiyor. Şiddetli sağanak yağışların damga vurduğu mayıs ayının geride kalmasıyla birlikte, haziran ayının ilk günlerinden itibaren yurdun büyük bölümünde yaz sıcakları kendisini hissettirmeye başladı.

Hava sıcaklıklarındaki artışla birlikte büyük kentlerde ve kıyı şeritlerinde termometreler yükselişe geçti. Önümüzdeki günlerde İstanbul’da sıcaklığın 26, Ankara’da ise 23 dereceye kadar ulaşması öngörülüyor. Ege Bölgesi’nde yaz değerleri 30 derece sınırını aşarak İzmir’de 31, Aydın’da ise 32 dereceyi bulacak. Akdeniz kıyılarında Antalya 27, Adana 30 dereceye yaklaşırken; Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan Kilis, Gaziantep, Şanlıurfa ve Diyarbakır civarında da sıcaklıklar 29-30 derece bandında seyredecek.

Kurban Bayramı tatilinin ardından başlayan yeni haftada, Karadeniz Bölgesi dışındaki tüm bölgelerde güneşli ve açık bir gökyüzü hakim olacak. Pazartesi günü etkisini gösteren bu sıcak hava dalgası salı günü de devam edecek ancak salı gününden itibaren hava tahminlerinde önemli bir değişiklik göze çarpıyor. Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri hariç, yurdun neredeyse tamamında kuvvetli sağanak yağışların etkili olması bekleniyor. Yağışlara rağmen hava sıcaklıklarında ani bir düşüş yaşanmayacağı, değerlerin mevsim normallerinde kalacağı tahmin ediliyor.

İzmir Bakırçay Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şermin Tağıl, bu yaz etkisini göstermeye başlayacak olan ‘Süper El Nino’ fenomeninin Türkiye’de sadece rekor sıcaklıkları değil, aynı zamanda büyük orman yangınlarını, şiddetli kuraklığı ve aniden gelişen yıkıcı sel felaketlerini de tetikleyebileceğini ifade ediyor. Bu olağan dışı meteorolojik durumun 2027 yılına kadar uzanan bir döngüyü kapsayabileceğini aktaran Tağıl, önümüzdeki iki yıl boyunca yeni sıcaklık rekorlarının kaçınılmaz olduğunu ve Doğu Akdeniz havzasında ‘medicane’ olarak adlandırılan tropikal benzeri şiddetli fırtınaların oluşma riskinin arttığını vurguluyor.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün (MGM) verilerine göre, gök gürültülü sağanak yağışlara zemin hazırlayan kümülonimbus bulutları, oldukça karmaşık atmosferik süreçlerin neticesinde ortaya çıkıyor. Bu yapılar; yeryüzünün bölgesel olarak farklı ısınması, dağlık alanlardaki oroğrafik yükselmeler ve cephesel sistemlerin etkisiyle havanın dinamik biçimde yukarı doğru tırmanması sonucu oluşuyor. Gelişim sürecinde yer seviyesindeki nem miktarı ile yukarı katmanlardaki soğuk hava dalgası kritik rol oynuyor. Dikey yönlü olarak hızla genişleyen bu bulutlar, yeryüzünden itibaren 20 kilometre yüksekliğe kadar ulaşabiliyor.

Bu görkemli gökyüzü oluşumu, estetik manzarasının yanı sıra havacılık sektörü ve uçuş güvenliği açısından ciddi riskleri bünyesinde barındırıyor. TÜBİTAK tarafından paylaşılan teknik bilgilere göre, kümülonimbus bulutları uçuş planlamalarında mecburi değişikliklere neden oluyor. İçerdikleri dikey hava akımları ve ürettikleri tahmin edilemez rüzgar koridorları sebebiyle pilotlar, bu tür bulut kütlelerinin içinden geçmek yerine rotalarını tamamen değiştirerek çevrelerinden dolaşmayı tercih ediyor. Bu zorunlu rota değişiklikleri ise uçuş tarifelerinde rötarların yaşanmasını beraberinde getiriyor. Gök gürültüsü, şimşek, ani sağanak ve dolu gibi sert meteorolojik faaliyetleri barındıran bu bulutlar, doğanın gücünü bir kez daha gözler önüne seriyor.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Afet Koordinasyon Merkezi tarafından paylaşılan “Dikkat” notunda, hafta sonuna kadar kent genelinde güneşli havanın etkili olacağı ve sıcaklıkların 22-25 derece bandında seyrederek yaz değerlerine yaklaşacağı belirtildi.

Ancak raporda, Cumartesi akşam saatlerinden itibaren bölgede hava koşullarının yeniden değişeceği ifade edildi. Serin ve yağışlı sistemin İstanbul’da etkisini göstermesiyle birlikte sıcaklıklarda düşüş yaşanmasının beklendiği kaydedildi.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Afet Koordinasyon Merkezi verilerine göre, Cumartesi akşam saatlerinde başlaması beklenen yerel yağışların metrekareye 1 ila 4 kilogram arasında düşeceği tahmin ediliyor. Pazar günü ise yağışların etkisini artırarak aralıklı sağanak şeklinde devam etmesi ve yağış miktarının yer yer 3 ila 10 kilogram seviyelerine ulaşması bekleniyor.

Yağışlı hava sistemiyle birlikte sıcaklıklarda da düşüş yaşanacağı belirtildi. Kent genelinde hava sıcaklığının bazı bölgelerde 20 derecenin altına ineceği tahmin edilirken, Pazar günü termometrelerin en yüksek 19 dereceyi göstermesi bekleniyor.

Ankara’da hafta sonu hava sıcaklıklarında dalgalı bir seyir bekleniyor. Meteoroloji verilerine göre Cumartesi günü başkentte parçalı bulutlu hava etkili olacak. Gün içerisinde en düşük sıcaklığın 7, en yüksek sıcaklığın ise 22 derece civarında seyretmesi tahmin ediliyor.

Pazar günü ise hava koşullarında belirgin değişim yaşanacak. Başkent genelinde gök gürültülü sağanak yağış beklenirken, nem oranının yüzde 91 seviyelerine kadar çıkacağı öngörülüyor. Günün en yüksek sıcaklığının 24 derece olması beklenirken, yağışla birlikte kentte serin ve zaman zaman etkili olacak bir hava sistemi hakim olacak.

Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA), bu yılın ilerleyen dönemlerinde hava sıcaklıklarını ve iklim şartlarını kökten değiştirebilecek bir hareketliliğin yaşanacağını bildirdi. Yapılan son değerlendirmelere göre, mayıs ile temmuz ayları arasında bu doğa olayının başlama ihtimali yüzde 82 gibi oldukça yüksek bir seviyede görülüyor. Bilim insanları, özellikle eylül ve kasım ayları arasındaki dönemde El Nino’nun şiddetinin ‘çok güçlü’ bir noktaya ulaşma ihtimalinin yüzde 50’yi aştığını belirtiyor.

Ters piramit modeline göre en kritik veriler ışığında, bu doğa olayının küresel ısınma ile birleşerek dünya genelinde ekstrem hava koşullarına davetiye çıkarması bekleniyor. Uzmanlar, okyanus yüzeyindeki ısınmanın ve rüzgar değişimlerinin tetiklediği bu sürecin; bazı bölgelerde şiddetli kuraklıklara, bazı bölgelerde ise yıkıcı sel baskınlarına yol açabileceği konusunda uyarıyor. Her ne kadar El Nino’nun her zaman büyük felaketlerle sonuçlanacağı garanti olmasa da, mevcut iklim değişikliği etkilerinin bu süreçle birlikte daha ağır hissedileceği vurgulanıyor.

Hava sistemleri üzerinde devasa bir etkiye sahip olan bu değişim, ortalama her 2 ila 7 yılda bir tekrarlanıyor. Ancak fosil yakıt kullanımı nedeniyle zaten artış gösteren küresel sıcaklıkların, El Nino’nun etkisiyle rekor seviyelere çıkabileceği ifade ediliyor. Geçtiğimiz yıllarda yaşanan benzer süreçlerin, 2023 ve 2024 yıllarını tarihin en sıcak dönemleri arasına soktuğu hatırlatılırken, önümüzdeki sürecin tarım faaliyetlerinden günlük yaşama kadar pek çok alanı doğrudan etkilemesi bekleniyor. Yetkililer, Pasifik’teki bu ısınma hareketini yakından takip etmeye devam ediyor.