Kabak Koyu (Fethiye): Yamaç Paraşütçülerinin Yeşil Cenneti

Fethiye’nin 25 km güneyinde, Ölüdeniz ile Patara arasında yer alan Kabak Koyu, Türkiye’nin en ikonik hippie kasabalarından biri olarak biliniyor. 200 metre yükseklikteki sarp yamaçlardan inen 20 dakikalık patika yürüyüşüyle ulaşılabilen koy, çakıllı plajı ve berrak masmavi suyuyla dikkat çekiyor. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 1. derece doğal sit alanı ilan edilen bölge, yapılaşmadan korunmuş durumda. Koyun en ilginç özelliği, gün boyunca yamaç paraşütü ile iniş yapan sporcuların gökyüzünde renkli bir dans sergilemesi—Babadağ’dan yapılan uçuşlar tam burada sona eriyor. Kabak’ın kumsal kesimi ince çakıllardan oluşurken, kayalık bölgelerinde yer alan doğal göletlerde tatlı su kaynakları bulunuyor.

Kaputaş Plajı (Kalkan-Kaş Arası): Kanyon Çıkışındaki Turkuaz Mucize

Kaş ile Kalkan arasındaki sahil yolunda, 190 basamaklı bir merdivenle ulaşılan Kaputaş, Türkiye’nin en çok fotoğraflanan koylarından biri. Koyun arkasındaki dar kanyondan gelen tatlı su kaynağı, denizle buluştuğu noktada suya benzersiz bir turkuaz renk veriyor—bu renk tonlaması özellikle öğlen saatlerinde doruk noktasına ulaşıyor. Yaklaşık 200 metre uzunluğundaki ince kumlu plaj, yaz aylarında oldukça kalabalıklaşsa da, Ekim-Mayıs döneminde sakin bir cennet haline geliyor. Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içinde yer alan koy, 1990 yılında açılan sahil yolunun kayalıkları yarması sonucu görünür hale gelmiş. Denizin altında, kayalıklar arasında barınak bulan Akdeniz fokları için kritik bir yaşam alanı olarak korunuyor.

Adrasan Koyu: Olimpos Beydağları’nın Sessiz Kıyısı

Antalya’nın Kumluca ilçesine bağlı Adrasan, 2 km uzunluğundaki ince kumlu kumsalı ve ardındaki çam ormanlarıyla Olimpos-Beydağları Sahil Milli Parkı’nın önemli bir parçası. 1972 yılında milli park statüsü kazanan bölge, caretta caretta deniz kaplumbağalarının yumurtlama alanlarından biri—her yıl Haziran-Ağustos aylarında gece saatlerinde kumsal özel koruma altına alınıyor. Koya Antalya’dan 100 km mesafede, Kumluca üzerinden virajlı bir dağ yoluyla ulaşılıyor. Adrasan’ın batı ucundaki Suluada mevkiine, yerel balıkçılardan kiralanan teknelerle 20 dakikada ulaşılabiliyor. Koyun kumunun kalsiyum karbonat içeriği yüksek olduğu için beyaza çalan bir rengi var ve yürürken hafif gıcırtı çıkarıyor.

Sazak Koyu (Adrasan): Rüzgarlarla Konuşan Kıyı

Datça yarımadasının kuzey kıyısında, Hisarönü Körfezi’ne bakan Sazak Koyu, adını sahildeki sazlıklardan alıyor. Datça merkezden 15 km mesafedeki koya, stabilize toprak yolla ulaşılıyor—yolun son 3 kilometresi özellikle zorlu geçiyor. Koyun en dikkat çekici özelliği, günün farklı saatlerinde değişen renk tonları: sabah yeşile çalan mavi, öğlen ultramarin, akşam mor tonlarına bürünüyor. Özel Çevre Koruma Bölgesi statüsündeki koyu, 1988 yılından beri Greenpeace Akdeniz tarafından izleniyor. Çakıllı kumsalın hemen gerisinde, antik dönem kalıntılarına rastlanıyor—arkeologlar bölgede MÖ 4. yüzyıla ait seramik parçaları buldu. Koyun doğu ucundaki kayalıklarda, deniz suyunun aşındırmasıyla oluşmuş doğal havuzlar yerel halkın favori yüzme noktası.

Kekova Batık Şehir Koyu: Dalgaların Altındaki Medeniyetin İzleri

Demre-Kaş arasındaki Kekova Adası kıyılarında, 2. yüzyılda bir depremle denize gömülen Simena antik kentinin kalıntıları yüzeyin 4-5 metre altında hala görülebiliyor. 1990 yılında Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilen bölgede, Çevre Bakanlığı’nın sıkı denetimi altında sadece görsel gözlem yapılabiliyor—dalış ve yüzme yasak. Koya Üçağız köyünden kiralanan teknelerle ulaşılıyor; cam tabanlı botlarla su altı kalıntıları rahatlıkla izlenebiliyor. Batık şehirde, antik dönem evlerinin duvarları, merdivenler, taş yollar ve kırık amforalar net bir şekilde seçiliyor. Yerel efsaneye göre, kent bir gece ansızın denize gömülmüş ve halkın bir kısmı karşı kıyıdaki tepelere sığınarak Simena Kalesi’ni kurmuş. Koyun suyunun kristal berraklığı, jeolojik yapının kireçtaşı ağırlıklı olmasından ve tatlı su kaynaklarının azlığından kaynaklanıyor.

Kaynak: Onedio

COP 31 öncesinde yol haritası oluşturulmasına katkı sağlayacak dünyanın en büyük Sıfır Atık Forumu, 5-7 Haziran tarihleri arasında İstanbul’da gerçekleştirilecek. 5 binin üzerinde katılımcının iştirak edeceği Forum’a 160 ülkeden 100’ün üzerinde bakan ve 200’ün üzerinde belediye başkanı katılacak.

Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş, 2017 yılında sosyal sorumluluk projesi olarak başlayan Sıfır Atık Hareketi’nin uluslararası alanda elde ettiği başarılarla Türkiye’yi çevre diplomasisinin merkezine taşıdığını söyledi.

Ağırbaş, Türkiye’nin girişimleriyle 30 Mart tarihinin Birleşmiş Milletler (BM) tarafından “Uluslararası Sıfır Atık Günü” ilan edilmesinin ardından hareketin küresel merkezinin İstanbul’da kurulacağını belirtti.

Ağırbaş, İstanbul’un sıfır atık çalışmalarında küresel merkez haline getirilmesi amacıyla önemli adımlar atıldığını ifade etti. BM İnsan Yerleştirme Programı’nın İstanbul’da sıfır atık çalışmalarını yürütecek küresel bir ofis açtığını belirten Ağırbaş, bu yıl personel alımına başlayacak ofisin İstanbul’u çevre projelerinin yönetildiği bir üs haline getireceğini söyledi.

Sıfır Atık Vakfı ile BM arasında imzalanan 10 yıllık işbirliği anlaşmasının da bu vizyonu desteklediğini kaydeden Ağırbaş, BM ve bazı uluslararası kurumların bu alandaki merkezlerini Türkiye’ye taşıdıklarını, şu anda beş kurumun olduğunu, önümüzdeki beş yıl içinde 10’dan fazla uluslararası kuruluşu bünyesine katacaklarını ifade etti.

Ayrıca Ağırbaş, bu konuda Birleşmiş Milletler çatısı altında Danışma Kurulu oluşturulduğunu ve Sayın Emine Erdoğan’ın da kurulun başkanlığını yaptığını sözlerine ekledi.

Uluslararası Sıfır Atık Forumu İstanbul’da

Ağırbaş, Sıfır Atık Vakfı’nın İstanbul Valiliği işbirliğiyle 1-7 Haziran tarihlerini “Sıfır Atık Haftası” ilan ettiğini açıkladı. Bu kapsamda 5-7 Haziran tarihlerinde düzenlenecek Uluslararası Sıfır Atık Forumu’nun dünya liderlerini İstanbul’da bir araya getireceğini belirten Ağırbaş, foruma 160 ülkeden 100’den fazla bakan ve 200’ün üzerinde belediye başkanı ve 5 binin üzerinde katılımcının beklendiğini söyledi.

Forumda alınacak kararların, bu yıl Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenecek BM 31. Taraflar Konferansı’nın (COP31) ana gündem maddelerinden birini oluşturacağını ifade eden Ağırbaş, sıfır atık konusunun Türkiye’nin girişimleriyle ilk kez bir BM iklim zirvesinin ana gündemine taşınacağını belirtti.

Dört ana başlıkta küresel kampanya başlatılıyor

Ağırbaş, Sıfır Atık Vakfı’nın yalnızca atık yönetimine değil, daha geniş çevresel dönüşüm hedeflerine odaklandığını söyledi. Vakfın dört ana başlıkta 10 yıllık küresel kampanyalar başlattığını ifade eden Ağırbaş, en az 100 ülkenin desteğiyle beraber BM, Dünya Bankası ve çeşitli uluslararası kuruluşlarla işbirliği içinde çalıştıklarını söyledi.

Yaptıkları işlerin hepsinde yüzde 100 sonuç alacaklarını belirten Ağırbaş, kampanyalarının “Gıda İsrafıyla Mücadele”, “Enerji Verimliliği”, “Sanayide Yeşil Dönüşüm” ve “Sıfır Atık Su Verimliliği” başlıklarını kapsadığını belirtti. Yeni girişimlerle küresel sorunlara yerel ve sürdürülebilir çözümler üretilmesinin hedeflendiğini vurguladı.

“Marmara’da temiz su kaçağı yüzde 30”

Dünyadaki plastik ve atık sorununun büyüklüğüne dikkat çeken Ağırbaş, BM’ye göre “devasa bir çöp kıtası” oluştuğunu belirtti. Ağırbaş, mikroplastiklerin de çok ciddi sağlık sorunları yarattığını ifade etti.

Marmara Denizi’ndeki müsilaj sorununa da dikkat çeken Ağırbaş, Marmara’da hâlâ ciddi müsilaj riski olduğunu, Marmara’daki temiz su kaçağının ise yüzde 30 seviyesinde olduğunu vurguladı. Ağırbaş bu kaçakların altyapı kaynaklı olduğunu söyledi.

Ağırbaş, belediyelerin altyapı yatırımlarına öncelik vermesi gerektiğini vurgularken, atık suların ileri biyolojik arıtma tesislerinde işlenmesi gerektiğini de belirtti. Öte yandan Ağırbaş derin deşarj yönteminden vazgeçilmesi çağrısında bulundu.

Eber Gölü için uyarı

Ağırbaş, küresel hedeflerin yanı sıra yerel çevre sorunlarının çözümüne de odaklandıklarını söyledi. Sıfır Atık Vakfı’nın Türkiye genelinde düzenlediği “Sıfır Atık, Çevre ve İklim Değişikliği Çalıştayları” kapsamında 81 ilin çevre sorunları haritasının çıkarılmasının hedeflendiğini belirtti.

Bu çalışmalar sırasında Afyonkarahisar’daki Eber Gölü’nün sanayi atıkları ve yetersiz arıtma sistemleri nedeniyle kuruma riskiyle karşı karşıya olduğuna dikkat çekildiğini ifade eden Ağırbaş, çevre kirliliğinin kalp hastalıklarının görülme yaşını 20’li yaşlara kadar düşürdüğü uyarısında bulundu.

Kenya’dan G7’ye uzanan çevre diplomasisi

Sıfır Atık Hareketi’nin etkisinin sahadaki insani yardım çalışmalarından üst düzey diplomatik platformlara kadar uzandığını belirten Ağırbaş, Kenya’da devlet görevlilerinin dahi girmeyi tehlikeli bulduğu gecekondu mahallelerinde insani yaşam koşullarını iyileştirmeye yönelik projeler yürüttüklerini söyledi.

Ağırbaş ayrıca, vakfın G7 Zirvesi gibi toplantılara özel davet aldığını ve Dünya Ekonomik Forumu gibi platformlarla ortaklık kurarak Türkiye’nin çevre vizyonunu uluslararası alanda temsil ettiğini ifade etti.

Kaynak: Bloomberg HT