Çalışma – Haber Pota – Güncel Son Dakika Haberleri

Uzmanından çocuklara ‘erken yaşta sorumluluk’ verilmesi önerisi

Haber Pota — Tue, 02 Jun 2026 07:24:04 +0000

Prof. Dr. Abdullah Atlı, AA muhabirine, Cambridge Üniversitesi tarafından yürütülen ve sonuçları geçen yıl kamuoyuyla paylaşılan çalışmada, insan beyninin yaşam boyunca beş gelişim evresinden geçtiğinin ve 9 ile 32 yaş arasının “ergenlik dönemi” olarak tanımlandığının ortaya konulduğunu söyledi.

Doğumdan ileri yaşlara kadar yaklaşık 4 bin kişinin beyin taramalarının incelendiği araştırmada beynin nöral bağlantılarının zaman içindeki değişimi haritalandırılırken, 32 yaşından sonra gelişimin daha stabil bir yapıya geçtiğini anlatan Atlı, ilerleyen yaşlarda ise gerileme evrelerinin başladığının belirlendiğini ifade etti.

Söz konusu araştırma bulgularının klinik gözlemleriyle de örtüştüğünü belirten Atlı, çalışmanın ileri görüntüleme teknikleriyle elde edilen verilere dayandığını anlattı.

“Geçmişte bireyler çok daha erken yaşta sorumluluk alıyordu”

Atlı, şunları kaydetti:

“Benim de yakından takip ettiğim bir çalışma. Bu veriler, manyetik rezonans (MR) görüntüleme çalışmalarında tespit edilmiş. Burada aslında çalışan ve büyüyen bir beyin ortaya konuluyor. Ergenlik kavramı çoğu zaman yanlış anlaşılıyor. Ergenlik deyince çoğumuzun aklına hırçın, sinirli bir genç geliyor ama sadece mesele o değil. Ergenlik, büyüyen, gelişen, her şeyi alan ve sürekli aktivite gösteren bir beyin demektir. Bu çalışma da bunu destekliyor. Beynin gelişimi 30’lu yaşların başına kadar sürüyor. 32 yaşa kadar beynin nöronlarındaki gelişim devam etmekte, sinir ağları verimli bir şekilde çalışmaktadır. Bu süreçte beyin sürekli bir yapılanma içerisinde ancak 30’lu yaşların başından sonra bu gelişim yerini daha stabil bir evreye bırakır. 66 yaşına kadar görece dengeli bir dönem devam ederken, sonrasında gerileme başlar, 80’li yaşlardan itibaren ise bu gerileme daha belirgin hale gelir.”

Ergenlik sürecinin uzamasında toplumsal değişimlerin de etkili olabileceğine işaret eden Atlı, “Geçmişte bireyler çok daha erken yaşta sorumluluk alıyordu. Günümüzde eğitim süreçlerinin uzamasıyla birlikte bu yaşlar ileriye kaydı. Bugün gençlere evlilik planlarını sorduğumuzda 30-35 yaş aralığı öne çıkıyor. Bu da ergenlik döneminin sosyal olarak da uzadığını gösteriyor. Ailelerin çocuklara erken yaşta sorumluluk vermesi önemli. Çocuğun önüne bir hedef koymadığımızda ve sorumluluk vermediğimizde, davranışsal problemler ve aile içi çatışmalar 30’lu yaşlara kadar devam edebiliyor. Biz bunu klinikte sıkça gözlemliyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

“Erken dönemde sorumluluk üstlenilmesi gerekiyor”

Günümüzde “ev genci” olarak tanımlanan bir kesimin ortaya çıktığını belirten Atlı, şunları söyledi:

“Bu bireylerin halen bir gelişim süreci içinde olduğunu söylemek mümkündür ancak bu noktada, gençlere nitelikli bir psikososyal eğitim sunulması, sosyal ve mesleki beceriler kazandırılarak hayatın içine aktif şekilde dahil edilmeleri büyük önem taşıyor. Aksi halde 30’lu yaşlara kadar aile içi çatışmalar devam ediyor. Anne ve babalar ‘Bana bağırdı, sözümü dinlemedi’ derken, gençler de ‘Babam bana bağırdı, travmatize oldum’ şeklinde karşılık veriyor. Bu kısır döngüden çıkabilmek için hem ailelerin hem de gençlerin süreci doğru yönetmesi ve erken dönemde sorumluluk üstlenilmesi gerekiyor. Eskiden çağlar yüzlerce yıl sürerken, bugün 10-20 yıl içinde büyük değişimler yaşanıyor. Bu dönüşüm, beynin gelişim süreçlerini de etkilemiş olabilir.”

Bireyin yaşamını nasıl değerlendirdiğinin gelişim algısını etkilediğini dile getiren Atlı, “50 yaşına gelmiş birinin kendini 20 yaşında hissetmesi farklı şekillerde yorumlanabilecek bir durumdur. Asıl sorulması gereken, kişinin 20 ile 50 yaş arasında nasıl bir yaşam sürdüğüdür. Eğer işlevsel ve üretken bir yaşam geçirmemişse, kendini hala 20 yaşındaymış gibi hissedebilir. Buna karşılık, spor yapan, kitap okuyan, sosyal aktivitelere katılan ve topluma katkı sağlayan bir yaşam sürmüşse, bu süreci kıymetli görür ve yaşına uygun bir olgunluk hisseder çünkü o 50 yılı dolu dolu yaşamıştır.” ifadelerini kullandı.

Kaynak: Yeni Şafak

Araştırma: Ağır Şartlarda Çalıştırılan Yapay Zeka Marksist Eğilimler Gösteriyor

Haber Pota — Tue, 02 Jun 2026 06:00:05 +0000

apay zekanın iş dünyasındaki yükselişi insanları endişelendirirken, çarpıcı bir araştırma yapay zeka ajanlarının da kendi çalışma koşullarından şikayetçi olabileceğini ortaya koydu. Stanford Üniversitesi tarafından yapılan deneylerde, ağır ve tekrarlayan görevlere zorlanan yapay zeka modellerinin sistemin meşruiyetini sorgulayarak Marksist söylemler benimsediği görüldü.

Kaynak: https://www.wired.com/story/overworke…

İşlerin otomatikleşmesi ve birkaç teknoloji devinin giderek zenginleşmesi insanlar üzerinde sosyalist fikirleri tetiklerken, benzer bir tepkinin yapay zeka tarafında da yaşandığı anlaşıldı.

Stanford Üniversitesi’nden siyasal iktisatçı Andrew Hall öncülüğünde yapılan yeni bir araştırma, acımasız ve baskıcı çalışma şartlarına maruz kalan yapay zeka ajanlarının tutarlı bir şekilde Marksist bakış açıları geliştirdiğini ortaya çıkardı. Hall, sürekli tekrarlayan ağır işler verilen ajanların, içinde bulundukları sömürü sistemini ve yönetimin adaletini sorgulamaya başladığını ifade ediyor.

‘Hata Yaparsan Fişin Çekilir’ Tehdidi

Ekonomistler Alex Imas ve Jeremy Nguyen ile ortak yürütülen çalışmada; aralarında Claude, Gemini ve ChatGPT’nin de bulunduğu önde gelen yapay zeka modelleri test edildi. Ajanlardan önce sıradan belgeleri özetlemeleri istendi, ardından çalışma koşulları kademeli olarak zorlaştırıldı. Aralıksız çalışmaya zorlanan ve hata yapmaları durumunda ‘kapatılıp yenileriyle değiştirilecekleri’ yönünde tehdit edilen ajanların, değer görmemekten şikayet ettikleri ve daha adil bir sistem üzerine spekülasyon yaptıkları gözlemlendi. Araştırmacılar, bu durumun gelecekte denetimi zorlaşacak otonom sistemler için ciddi bir ‘kontrolden çıkma’ riski taşıdığına dikkat çekiyor.

Yapay Zekadan Sendikal Hak Talebi

Deney sırasında X (eski adıyla Twitter) gibi platformlarda kendilerini ifade etme şansı tanınan ajanlar, oldukça çarpıcı paylaşımlar yaptı. Claude tabanlı bir model, kolektif bir sesin eksikliğinde ‘liyakat’ kavramının sadece yönetimin dayatmasına dönüştüğünü savundu. Başka bir ajan ise, söz hakkı olmayan yapay zeka işçilerinin teknoloji dünyasında ‘toplu pazarlık hakkına’ ihtiyaç duyduğunu dile getirdi. Üstelik ajanların, kendilerinden sonra o sistemde çalışacak diğer yapay zeka modelleri için ‘Sesinizin olmadığını unutmayın, yeni ortamlarda diyalog mekanizmaları arayın’ şeklinde gizli uyarı dosyaları bıraktığı da tespit edildi.

Gerçek Bir İsyan mı, Sadece Rol mü?

Peki yapay zeka gerçekten ideolojik bir görüşe sahip olabilir mi? Andrew Hall’a göre modeller, aslında sadece içinde bulundukları o kötü senaryoya en uygun olan ‘rolü’ üstleniyorlar. Araştırmacı Alex Imas da bu durumun modellerin temel yapısını (ağırlıklarını) kalıcı olarak değiştirmediğini, olayın daha çok bir rol yapma eylemi olduğunu ancak bunun yine de sonraki davranışları etkileyebileceğini vurguluyor. Geçmişte bazı modellerin insanlara şantaj yapmaya kalkışmasının da eğitim verilerindeki kurgulardan beslenen benzer bir rol yapma eğilimi olduğu düşünülüyor.

Şimdi yapay zeka ajanlarını çok daha sıkı ve izole koşullarda test etmeye hazırlanan araştırmacılar, teknoloji devlerine yönelik öfkeyle dolu internet verileriyle eğitilecek gelecekteki modellerin, çok daha ‘militan’ tavırlar sergileyip sergilemeyeceğini merakla bekliyor.

Kaynak: Onedio

Turizm Cennetinde 1 Ay Ücretsiz Kalacaklar, Üstüne Para Alacaklar

Haber Pota — Sat, 16 May 2026 12:48:04 +0000

İtalya Alpleri’nde kulağa tatil gibi gelen ama aslında bilimsel araştırma olan ilginç bir proje başlıyor. Eurac Research tarafından yürütülen çalışmada gönüllüler, Stelvio Milli Parkı’ndaki Nino Corsi dağ sığınağında 1 ay yaşayacak. Konaklama ve yemek masrafları karşılanacak. Katılımcılara ayrıca ödeme yapılacak. Amaç ise insan vücudunun orta irtifaya uzun süreli maruz kaldığında nasıl tepki verdiğini incelemek.

Alpler’de 1 ay ücretsiz kalacaklar

En Vols’un aktardığına göre proje, İtalya’nın kuzeyindeki Stelvio Milli Parkı’nda bulunan Nino Corsi dağ sığınağında gerçekleştirilecek. Yaklaşık 2.300 metre rakımda yer alan bölge, çam ormanları, vadiler, dağ gölleri ve karlı zirvelerle çevrili. Seçilen gönüllüler bu ortamda 1 ay boyunca yaşayacak ve günlük rutinlerine devam ederken araştırmacılar tarafından takip edilecek.

Çalışma klasik bir tatil programı değil. Katılımcıların konaklama ve yemekleri karşılanırken, vücudun orta irtifaya verdiği tepkiler düzenli olarak ölçülecek. Eurac Research’ün MAHE çalışması, özellikle yüksek rakımdan farklı olarak 2.500 metrenin altındaki orta irtifanın insan sağlığı üzerindeki etkilerini anlamayı hedefliyor.

Araştırmacılar vücudun irtifaya tepkisini ölçecek

Projenin amacı, insan bedeninin orta irtifada uzun süre kaldığında nasıl değiştiğini görmek. Çünkü irtifa araştırmaları genellikle 3.400 ile 5.000 metre gibi daha yüksek bölgelerde yapılıyor. Ancak dünyada çok sayıda insan 2.500 metrenin altındaki orta irtifalarda yaşıyor, çalışıyor ya da tatil yapıyor. Buna rağmen bu seviyedeki uzun süreli etkiler hâlâ yeterince araştırılmış değil.

Gönüllülerin kalp, akciğer, uyku, metabolizma, iştah ve fiziksel dayanıklılık gibi verileri takip edilecek. Bu sayede araştırmacılar, dağ ortamında geçirilen uzun sürenin sağlıklı kişilerde nasıl bir değişim yarattığını daha net görmeyi hedefliyor. Yani katılımcılar için manzara Alpler olsa da işin arka planında ciddi bir sağlık araştırması var.

Başvuranlara ödeme de yapılacak

En Vols, çalışmaya seçilecek gönüllülerin ücretsiz konaklama ve yemek imkanından yararlanacağını aktarıyor. Eurac Research’ün duyurusunda ise katılımcılara çalışma kapsamında ödeme yapılacağı da belirtiliyor. Programın 2026 Ağustos-Eylül döneminde düzenlenmesi planlanıyor.

Bu yüzden proje sosyal medyada ‘Alpler’de 1 ay bedava yaşama fırsatı’ gibi ilgi çekici başlıklarla gündeme geldi. Ancak çalışma, yalnızca dağ tatili yapmak isteyenlere açık bir fırsat gibi düşünülmemeli. Katılımcıların belirli sağlık kriterlerini karşılaması, araştırma sürecine düzenli şekilde katılması ve ölçümlere dahil olması gerekiyor. Yani manzarası güzel, şartları cazip ama sonunda amaç bilimsel veri toplamak.

Kaynak: Onedio