Türkiye’nin en büyük tatlı su gölü olan Beyşehir Gölü’nde son iki yıldır yaşanan şiddetli kuraklık, bilinçsiz tarımsal sulama, yaz dönemindeki buharlaşma kayıpları gibi yaşanan birçok etkenle birlikte su seviyesi gözle görülür şekilde düştü. Göl, uzun yıllar sonra yeniden kuruma tehlikesi ile karşı karşıya kaldı.

Göl sularının yüzlerce metre geriye çekilmesi sonucu kıyı kesimlerde görenleri ürküten balçık, bataklık görüntüler oluştu, insan boyunu aşan devasa sazlıklar ortaya çıktı. Göl sularının çekilmesi sonucu bazı adalar karaya bağlandı, eskiden dört tarafı sularla çevrili olan adalar artık tekneler yerine yürüyerek ya da taşıtlarla ulaşılabilir hale geldi. Beyşehir ilçe merkezindeki Aşk Adası’nın etrafındaki sular da tamamen çekildi. Ada karaya bağlandı, ahşap köprüyle ulaşılabilen minyatür adaya karadan yürüyerek de gidebilme imkanı ortaya çıktı. Adanın kenarındaki gezinti yatları karaya oturdu, kıyılarda su kalmayınca deniz bisikletleri de faaliyetlerine ara verdi. Göldeki su seviyesinin giderek düşmesi ile kıyılarda sığlaşma göze çarparken, bir zamanlar teknelerin seyrettiği sular ise kara parçası haline dönüştü. Gölde suların çekilmesi balıkçılık faaliyetlerini de olumsuz etkiledi. Gölde balıkçılık neredeyse durma noktasına geldi. Göl sularında tekne seyrinin su seviyesinin düşmesi, otlanma ve sığlaşmalar nedeniyle güçlükle seyir yapabilmesi dolayısıyla balıkçıların büyük bölümü faaliyetlerine ara verdi. Kuruma tehlikesi ile bir kez daha yüzleşen Beyşehir Gölü’nden uzun yılar sonra 2025 yılı içerisinde Konya ovalarına da tarımsal su verilemedi.

Beyşehir Gölü Çevre Doğa Koruma, Sosyal ve Araştırma Derneği Başkan Yardımcısı Yunus Çürük, Beyşehir Gölü’nü kurtarmak ve yeniden eski günlerine döndürebilmek için yeni bir dernek kurduklarını belirtti. Derneğin oluşumu ile birlikte Beyşehir Gölü’ne yeni alternatif su kaynakları aramaya başlayacaklarını anlatan Çürük, “Bundan sonra bu çalışmayı bekliyoruz. Bu çalışmaların sonucunu ileride açıklayacağız” dedi.

“Maalesef göl şu anda büyük sıkıntılar içerisinde”

Tamamen susuz kalması nedeniyle tabanı ortaya çıkan tarihi Taşköprü regülatörünün eşik kotundaki tabanı üzerinde açıklamalarda bulunan Çürük, İstanbul’da yaşarken 2014 yılında geldiği Beyşehir’de, BSA kanalının da şırıl şırıl akan bir kanal olduğunu hatırlatarak, “Göl de çok temizdi. Gerçekten buraya aşık oldum ve onun için yerleştim ama maalesef göl şu anda büyük sıkıntılar içerisinde” diye konuştu. Beyşehir’in gölü ve doğası ile özellikle emeklileri de cezbettiğini ve dışarıdan gelenlerin de emekli olduktan sonra şehre yerleştiğini anlatan Çürük, ancak şu anki haliyle kendilerine büyük bir hayal kırıklığı yaşattığını belirterek, “Gölün kurtarılması için büyük bir çaba sarf etmemiz lazım” dedi. Çürük, Beyşehir Gölü sularının yüzlerce metre geriye doğru çekilmesi dolayısıyla teknelerin tamamen karaya oturmasının da kendilerini üzdüğünü dile getirerek, “Tabii ki şu anda yapacak bir şey yok. Su kalmadı, temiz su kaynakları arayacağız ve bu gölü kurtaracağız” ifadelerini kullandı.

“Göl bugünlerdeki kadar şiddetli çekilmemişti”

Derneğin onursal başkanı Sami Tan ise, bir süre önce faaliyetlerine son verdikleri derneklerinin farklı bir isimle yeniden Beyşehir Gölü’nün kurtarılması için seferber olacak olmasına çok sevindiğini anlattı. Yıllarca Beyşehir Gölünün yaşadığı sorunlarını gündeme getirip sıkıntılarının çözüme kavuşturulması noktasında çaba gösterdiklerini vurgulayan Sami Tan, “Beyşehir Gölünde 1967’de de böyle bir çekilme oldu. Bir de 2007’de oldu. Fakat, 2025’in bu günlerindeki kadar şiddetli çekilmemişti. Şimdiki çekilme çok fena oldu” diye konuştu.

Taşköprü regülatör eşiğinin ortaya çıkan tabanı üzerinde açıklamada bulunan Tan, kısa vadedeki tek temennilerinin bahar ve kış dönemlerindeki yağışlar olduğunu bunun gelmesi için dua ettiklerini belirterek, “İnşallah, göl yine aynı durumuna gelir, halkımız kazanır. Ama bu küresel ısınmanın 2030 yılına kadar süreceğini söylüyor uzmanlar. Eğer böyle devam edecek olursa Allah korusun bir bardak içme suyuna ihtiyacımız olacak” ifadelerini kullandı.

Beyşehir Gölü’nde suların çekilmesi sonucu yaşanan görüntülere de dikkati çeken ve bir zamanlar eğilip su içtikleri gölün son haline üzüldüklerini vurgulayan Tan, “Şurada eğilip su içtiğimizi biliriz. Çok güzel suyu vardı, şimdi burada abdest dahi alınmaz” diye konuştu. Tan, Beyşehir kent merkezinin içme suyunu halen Beyşehir Gölü’nden temin ettiğini ancak göl sularının çekilmesi nedeniyle gölden su alımının da zorlaştığını anlatarak, bu konuda yürütülen çalışmalara da dikkati çekerek, “Şimdi boruları daha kaliteli su almak için derin yerlere götürecekler. Şebeke suyumuz da tehlikede. Çünkü suların çekildiği yerde su bitti. Kıyılar balçık bataklık oldu” ifadelerine yer verdi.

“Beyşehir Gölü’nü uzun yıllardır hiç böyle susuz görmedim”

Beyşehir’in sakinlerinden Osman Yurdagülen ise yaşının 66 olduğunu belirterek, Beyşehir Gölü’nü uzun yıllardır hiç böyle susuz görmediğine vurgu yaptı. “Şu an gölün geldiği durum içler acısı, çok vahim bir durumda. Allah yardımcımız olsun” diye konuşan Yurdagülen, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Eşik kotunu daha önce de böyle görmüştüm bugünkü gibi. Ama, uzun yıllar önce göl sularının taştığı günleri de bilirim. O yüzden buraya benim çocukluğumda kum torbası yığarlardı, köprünün üzerine. Su akar giderdi, taşardı. Bu dediğim 50-55 yıl önce. 30 sene önce de güzeldi, kot bayağı idi o zaman. Fakat son zamanlarda bu 20-25 senedir durum çok kötü. Vatandaşlarımız da çok duyarsız kaldı. Gölden vahşi sulama ile tarımsal sulama alınıyor. Bu çok yanlıştı. İşte göl bu hale geldikten sonra da aklımız başına geldi. Artık insan oğlu olarak şu anda yapabileceğimiz bir şey kalmadı. Mevladan yağış dilemek ve dua etmekten başka bir durum kalmadı. Yeni nesile vereceğimiz en büyük mirasımız bu Beyşehir Gölü, atalarımız bize bırakmış Allah razı olsun, biz onlara bırakamazsak arkamızdan çok beddua edecekler’ Bize çöplük bıraktılar’ diyecekler. Göl suları geriye gidiyor, o yüzden içme demeyelim de şebeke suyumuz de tehlikede diyebiliriz. Çünkü bu su içilecek durumda da değil bence. Ben içmiyorum. O yüzden şebekeye su alabilmek için göl sularının çekildiği noktalara borular yerleştiriliyor bugünlerde” diye konuştu.

Selçuk Üniversitesi (SÜ) Kuş Gözlem Topluluğu öncülüğünde Beyşehir Gölü’nün doğal güzellikleri arasında düzenlenen etkinlikte göçmen kuşların yaşam alanlarına dikkat çekilmesi ve kuş göç yollarının korunmasına yönelik farkındalığın artırılması hedeflendi. Topluluk ve üye öğrenciler ile Konya’nın farklı ilçelerinden gelen kuş gözlemcileri ve doğa fotoğrafçılarının da katılımıyla gerçekleştirilen, SÜ Kuş Gözlem Topluluğu tarafından organize edilen programda, sabahın ilk ışıklarıyla başlayan gözlemler sırasında 16 farklı kuş türünün kayıt altına alındığı belirtildi. Günün öne çıkan türleri arasında saz delicesi, sakar meke, yeşilbaş ördek, karabatak, çamurcun, balıkçıl türlerinin yer aldığı belirtilirken, görülen su kılavuzu, su tavuğu gibi nadir türlerin ise gözlemcilerin gününü renklendirdiği aktarıldı.

Katılımcılar, Beyşehir Gölü kıyısında kuş gözlemleri yaparak hem doğayla iç içe keyifli anlar yaşadı hem de bölgedeki kuş çeşitliliğine dair farkındalık oluşturdu.

Kuraklık, yetersiz yağışlar, bilinçsiz tarımsal sulama sebebiyle kıyılarında yüzlerce metre suların çekildiği Beyşehir Gölü’nde yaz döneminin sonuna gelinirken buharlaşma kaybı da hızla artınca ilginç ve dikkat çekici manzaralar yaşanmaya başlandı. Beyşehir Gölü’ne kıyısı bulunan Hüyük ilçesinin Kıreli Mahallesi açıklarında yer alan efsanelere konu olan yakın zamanda balıkçı teknesiyle ulaşılabilen Kül Adasına mahalle sakinleri artık motosikletleri ve yürüyerek gitmeye başladı.

Beyşehir Gölü’nün Çiftlik Mahallesi kıyılarında da suların yüzlerce metre geriye doğru çekilmesi üzerine suların çekildiği alanlarda önce bataklık oluştu, ardından bu alanlarda kuraklığın izleri toprak tabakasında oluşan derin yarıklarla ortaya çıktı. Gölde, Türkiye’nin en büyük nilüfer bahçesi de yaşanan kuraklıktan olumsuz etkilendi. Nilüfer bitkileri suların çekilmesi nedeniyle kurumaya yüz tutarken, bazıları da kurudu. Balıkçı limanına gölden su içmek için gelen bir inek de kıyıda oluşan balçığa saplandı. İneği battığı balçıktan kurtarabilmek için balıkçılar seferber oldu. Balıkçılar, traktöre bağladıkları halat yardımıyla karaya çekerek ineği uzun uğraşların ardından kurtardı. O anlar kameralara da yansıdı.

Balıkçı ve nilüfer bahçesine tekne turları düzenleyen mahalle sakinlerinden İbrahim Erdoğan, Çiftlik Mahallesi açıklarında suların çekilmesinin ardından ortaya çıkan toprak kesimde oluşan derin yarıkların yaşanan şiddetli kuraklığı gözler önüne serdiğini dile getirerek, “10 gün önce, kısa bir süre önce burası su idi. Burada nilüfer bahçemiz var. Oraya geçiş yaptığımız teknelerin güzergahı idi. 10 gün sonra bu durumda, şu anda eskiden göl sularıyla kaplı alanda şimdi yürüyebiliyoruz. Yaklaşık 200-300 metre su çekildi kuraklık nedeniyle. Yazımız çok sıcak geçti, kıştan da suyumuz yoktu” dedi.

Bu sene özellikle bol kar yağışı olan bir kış dönemi beklediklerini ve dilediklerini belirten Erdoğan, “İnşallah bu sene kışımız olur, suyumuz tekrar yerine gelir. ‘Beyşehir Gölü vefat etti’ demeyelim ama can çekişiyor. Şu anda tabi derin yerlerde sularımız var, balık avladığımız yerler de var ama oralardaki su da yeterli değil. İnşallah buna yetkililer bir çare bulurlar” şeklinde konuştu.

Erdoğan, göldeki suların çekilmesi nedeniyle yakın adalara daha önce teknelerle ulaşan insanların artık yürüyerek ya da motorlarıyla gidebildiğini de belirterek, “Bizim de birkaç tane yakın adamız var. Kuraklık böyle devam ederse, herhalde biz de geçeceğiz adalara böyle” diye konuştu.

“Vahim tablodayız”

Çiftlik Mahallesi Muhtarı ve aynı zamanda balıkçılık yapan Ahmet Erdoğan da, gölle ilgili olarak “vahim tablodayız” diyerek, “Yıllardır böyle bir şey yaşamamıştık. En son sanıyorum bu kadar çekilmeyi bir 20 sene önce yaşamıştık. Ama şöyle bir problem var. 20 yıl önce bu su çekildiğinde gölde ortalama 12-13 veya 15-16 metre derinlik vardı, şu anda göl aynı şekilde çekildi gölün ortalama derinliği 7 metre. Aslında çok ciddi bir düşüş var. Ben 42 yaşındayım, 12 yaşında babamla birlikte balıkçılığa başladım. 20 yaşından kendim devam ettirdim balıkçılığı. Gölün her tarafına karış karış gittik, bütün adaları gezdim. Bizim gezdiğimiz yerde ağ atıyoruz biz 16 metre derinlik olan yerde şu anda 7 metre derinlik var. Problem burada, gölde çok aşırı bir çekilme var” diye konuştu.

“Nilüfer bahçemiz de kurudu”

Ahmet Erdoğan, kendisinin aynı zamanda tur teknesi de çalıştırdığını belirterek, tur düzenledikleri nilüfer bahçesindeki bitkilerin de kuraklık ve yaşanan su çekilmesinden dolayı kuruduğunu belirterek, “Tekrar yaşama döner inşallah. Bu bitkinin bir özelliği varsa kökleri çamurda olduğu için çamur da nemli yüzeyi kurusa dahi tabandan bir nem alabiliyor. Kökleri tabanda bunların su geldiği zaman tekrar canlanabilirler. Ama tabi kuraklık devam eder, birkaç sene böyle giderse ölürler. Gölün bu durumundan dolayı kaygılıyız. Biz bunu yıllardır dile getirdik. 3 yıl önceden başladık bu durumu dile getirmeye. Kaygımız gölün bitmesi, burası Konya’nın denizi, basit bir göl değil ki. Gölde şu anda tekne ile çıktığımız zaman 20 kilometre ileriye kadar tamamen ot. Kül Adası var orada arkadaşlar motorlarla sürüş yaparak çıkabiliyor artık bildiğim kadarıyla, biz de yakında yakın adalarımıza yürüyerek gideriz gibi. Beyşehir Gölünde balıkçılık da zora girdi. 466 tane ruhsatlı tekne var bu gölde, ama balıkçılıkla uğraşan bu teknelerin 200 tanesi çalışıyor artık. Siz düşünün artık gerisini. Öbürleri çekilmiş durumda. Şu anda göle çıktığında ağ atacak yer bulamıyor insanlar ottan dolayı. Tekneler ilerlemiyor, limandaki bazı tekneler çıkamıyor.”

Öte yandan, Karaburun plajında yaşanan kavgaya dair cep telefonuyla kaydedilen görüntü ortaya çıktı. Görüntüde plajda herkesin şaşkın bakışları arasında göl kıyısından koşarak kaçmaya çalışan birinin çelme atılıp düşürülmesi sonrasında yumruklarla darp edildiği anlar yer aldı.

Olayla ilgili tahkikat başlatıldı.

Edinilen bilgiye göre, Vuslat Parkında çocukların göle yakın bölgede torpil patlatması sonucu çıktığı iddia edilen yangın, rüzgarın da etkisiyle kısa sürede yayıldı. Durumun bildirilmesi üzerine itfaiye ekipleri hızla olay yerine ulaştı. Göl kenarının hemen yanı başında başlayan yangın, ekiplerin hızlı müdahalesi sayesinde kontrol altına alınarak söndürüldü. Yangınla ilgili tahkikat başlatıldı.

Yetkililer, göl çevresinde ateşli, patlayıcı maddelerin kullanımının kesinlikle yasak olduğunu hatırlattı.