Merkez Bankası’nın kararının piyasaya olumlu yansıması için bankaların da elini taşın altına koyması gerektiğini belirten Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken, “Esnaf kredilerindeki faizlerin de bir miktar gerilemesi esnafın beklentisidir. Kararın piyasaya olumlu yansıması için Merkez Bankası’nın atmış olduğu bu adımın gerçekten faizleri düşürebilecek ve piyasaları rahatlatabilecek nitelikte olmasını bekleyen esnaf, aynı şekilde enflasyonun düşmesi ve vatandaşın da rahat etmesi için bu tedbirlerin bir an evvel alınması ve birlikte yürütülmesi gerektiğini düşünüyor” dedi.

“Faiz indirimi kararı esnafa, vatandaşa ve sanayiciye yansımalı”

Enflasyonla mücadelede bankaların katkısının çok önemli olduğunu vurgulayan Palandöken, “Faiz oranları 43’ten 40,50’ye geriledi. Yani bu, 250 baz puan indirim anlamına geliyor. Bunun mutlaka halka, esnafa, sanayiciye ve tüccara yansıtılması lazım ki piyasalar bu algıyı olumlu şekilde vatandaşa intikal ettirebilsin. Ancak çarşıda, pazarda ve sanayide esnafın kullanmış olduğu kredilerin faiz miktarı hâlâ sabit durumda. Bir an evvel bankaların da Merkez Bankası’nın bu kararlılığına uyarak faizleri düşürmesi gerekir ki piyasada bir canlılık oluşsun, enflasyonda düşüş beklentileri gerçeğe dönüşsün. Bankaların bu faiz düşüşünü aynı şekilde sanayiciye, esnafa ve hatta vatandaşa, kullandığı kredi kartlarındaki faizler de dahil olmak üzere, yansıtması lazım. Aksi takdirde, Merkez Bankası’nın yapmış olduğu para politikalarının vatandaşa ve esnafa yansıması zaman alır. Bugünden itibaren vatandaşın da esnafın da beklentisi hem enflasyonun düşmesi hem de çarşıda pazarda vatandaşın aldığı emtiaların fiyatlarının gerilemesi yönünde tedbirlerin alınmasıdır” diye konuştu.

TESK Başkanı Palandöken, 9 Eylül tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı ile ‘30 büyükşehirde faaliyet gösteren basit usul mükellef esnaf ve sanatkarların 2026 yılı itibarıyla gerçek usule geçirileceği’ karara ilişkin açıklamalarda bulundu.

Basit usul mükellefi esnaf ve sanatkarların gerçek usule geçişinin en az 3 yıl ertelenmesi gerektiğini söyleyen TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken, “Resmi Gazetede yayımlanan 9 Eylül tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararı ile 30 büyükşehirde faaliyet gösteren basit usul mükellef esnaf ve sanatkârlarımızın 2026 yılı itibarıyla gerçek usule geçirileceği açıklandı. Basit usulde vergilendirme sadece bir vergi sistemi değil, aynı zamanda ekonomik ve toplumsal istikrarın teminatıdır. Bu nedenle, büyükşehirlerde uygulanacak geçişin en az 3 yıl ertelenmesini, dijitalleşme sürecinde esnafımıza gerekli desteklerin sağlanmasını ve altyapı hazırlandıktan sonra bu adımların atılmasını talep ediyoruz. Aksi halde küçük esnafın ayakta kalması imkânsız hale gelecektir” dedi.

“Yeni düzenleme esnafımızın mali yüklerini artıracaktır”

Yeni düzenlemenin küçük sermaye ile geçimini sağlamaya çalışan milyonlarca esnafa ağır mali ve idari yükler getireceğine işaret eden TESK Genel Başkanı Palandöken, “Basit usulde vergilendirilen esnafımız zaten sınırlı kazançla ayakta durmaya çalışıyor. Gerçek usule geçtiklerinde düzenli defter tutma ve beyanname verme zorunluluğu doğacak, KDV, geçici vergi, stopaj gibi kalemlerle vergi yükleri katlanacak. Bu tablo, küçük işletmelerimizin gelirinden fazla gider yapmasına, hatta kepenk kapatmasına yol açabilecek” diye konuştu.

“Dijital dönüşüme uyum sürecinde zorluklar yaşanabilir”

Gerçek usule geçişle birlikte e-fatura, e-defter gibi uygulamaların zorunlu hale geleceğini hatırlatan Palandöken, “Gerçek usule geçiş aynı zamanda e-fatura, e-defter gibi dijital uygulamaları da zorunlu hale getiriyor. Ancak esnafımızın büyük kısmı henüz bu altyapıya erişemedi. Özellikle yaşı ilerlemiş veya dijital okuryazarlığı olmayan esnafımız açısından bu süreç büyük bir uyum sorunu oluşturacak. Teknolojik dönüşüme ayak uyduramayanların faaliyetlerini sonlandırması kaçınılmaz hale gelebilir” ifadelerini kullandı.

“Yerel ekonomi ve sosyal denge zarar görebilir”

Esnaf ve sanatkârların sadece ekonomik değil, sosyal yönüyle de büyük bir önem taşıdığını vurgulayan Palandöken, “Unutulmamalı ki basit usulde vergilendirilen esnafımız sadece ekonomik değil, sosyal hayatın da vazgeçilmez unsurlarından biridir. Mahalle bakkalından terziye, ayakkabı tamircisinden marangozuna kadar pek çok meslek dalı yerel ekonominin temel direğidir. Onların faaliyetlerini sürdürememesi hem istihdamı olumsuz etkileyecek hem de kayıt dışılığı artıracaktır. Bu da hem ekonomi hem de sosyal denge açısından ciddi bir risk oluşturur” şeklinde konuştu.

Okulların velilere belli markalardan ya da belli mağazalardan kıyafet aldırmasının doğru olmadığını belirten Palandöken, “Okul alışverişleri için en az 10-12 bin lira masraf gerekiyor. Bu da her ailenin bütçesine ciddi bir yük getiriyor. Hazırlıklı olan da var, olamayan da. Ancak şartlarda önemli bir farklılık oluşturan asıl mesele, dayatmacı uygulamalardır. Ailelerin bu kıyafetleri kendi arzu ettikleri yerden almasının önüne geçilmemeli. İnsanlara serbestlik tanınmalı ve herkes ihtiyacını kendi bütçesine göre karşılayabilmelidir. Halbuki veli kendi istediği yerden siyah pantolon, beyaz gömlek, eşofman ya da spor ayakkabısını rahatlıkla alabilmeli. Ancak maalesef bu serbestlik yok. Bu da kırtasiyeci ve konfeksiyoncu esnafını doğrudan etkiliyor. Yılda bir kereye mahsus yapılan bu alışverişlerden esnaf büyük bir ciro bekliyor. Ellerindeki ürünlerle hazırlıklarını tamamlıyorlar. Her dönem “dayatma olmayacak” denilmesine rağmen okul aile birlikleri veya okullar, hem de dışarıdaki fiyatlardan daha yüksek rakamlara bu ürünleri satmaya çalışıyor. Zaten velilerin durumu ve ülkemizdeki yüksek enflasyon insanları yeterince zorluyor. Sadece kırtasiye değil, okul servisleri de büyük bir maliyet. Servis ücretleri, toplu taşımalar her ne kadar indirim sağlasa da yüksek yakıt fiyatları, araç bakım giderleri, yedek parça maliyetleri hem veliyi hem de şoför esnafını zorluyor. Kantinci esnafı da aynı şekilde maliyetlerden etkileniyor. Yani okul çevresinde oluşan tüm bu masraflar, velilerin bütçesine ciddi yük getiriyor” ifadelerini kullandı.

“Okul alışverişinde sezonluk satıcıya değil esnafa güvenin”

Özellikle kırtasiye alışverişlerinde vatandaşların güvenilir adres olan mahallenin kırtasiyeci esnafını tercih etmesinin büyük önem taşıdığını vurgulayan Palandöken, “Basit bir hesapla; kalem, silgi, kalemtıraş, çanta, beslenme çantası derken ailelerin bütçesi zorlanıyor. Esnaf bu ürünlerde kaliteye özen gösteriyor çünkü Avrupa Birliği normlarına uygun, CE belgeli ürünler tercih ediliyor. Çocukların giysilerinde kullanılan kumaşlardan ayakkabılarına kadar sağlık açısından önemli kriterler gözetiliyor. Yaklaşık 1 milyon 200 bin civarında öğretmenimiz görev başında olacak. Ülkemizin deprem bölgesi olduğu gerçeğiyle birçok okul yeniden tadilata girdi. Eskiyen binalar yıkılıp yenileri yapılıyor. Bu süreçte okul müdürlerine ve Milli Eğitim müdürlüklerine de önemli görevler düşüyor. İlkokuldan üniversiteye kadar yaklaşık 27 milyon öğrencisi olan 84 milyonluk bir ülkeyiz. Eğitimde hem öğretmenlerin hem de ailelerin duyarlılığı büyük önem taşıyor. Öğretmen-öğrenci ilişkisinde sevgi ve saygı temelini oluşturacak bu ilk intiba çok kıymetli. TESK ve ilgili meslek odaları olarak bizler de hazırlıklarımızı tamamladık. Önümüzde bir-iki haftalık süreç kaldı. Veliler okula kayıtlarını yaptırdıktan sonra ihtiyaç listelerini eline alıyor ve alışveriş hesaplarını yapıyor. Bu nedenle, velilerin sıkıntı yaşamadan süreci tamamlaması, çocukların okul hevesinin kırılmaması çok önemli. İnşallah yavrularımız başarılı bir şekilde eğitimlerini sürdürür, hayatlarında yeni başarıların ön plana çıkacağı bir döneme adım atarlar” şeklinde konuştu.

Yıllarca oturmuş olan kredi kartı alışverişinin kayıtlı ekonomi açısından çok yerinde bir uygulama olduğunun altını çizen Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken, “Ancak şimdi, kredi kartlarına uygulanan faizlerin yüksekliği nedeniyle vatandaş, kartını uzattığında işletmeler bir fark talep etmek zorunda kalıyor. Bu durumda esnaf mağdur oluyor, çünkü banka komisyonunu karşılayamıyor. Vatandaş da diyor ki, ‘Kardeşim, bu kartta böyle bir şey olmaması lazım.’ Bir an evvel Bankalar Birliği ve ilgili bankalar bu konuda bir uzlaşıya varmalı. Tavan ve taban oranları belirlenirse vatandaşın mağduriyeti ortadan kalkar. Aksi halde, her işletmede karşılaşılan bu tür uygulamalar vatandaşı rahatsız ediyor ve şikâyet etmek durumunda bırakıyor. Aslında kredi kartı çok güzel, yıllarca oturmuş bir uygulamaydı. Zaten kredi kartı demek nakit demektir. Çünkü banka teminatı altında, vatandaş bu kartı kullanıyor. Dolayısıyla böyle bir durumun ortaya çıkması abesle iştigal” diye konuştu.

Kayıtlı ekonomi için Bakanlığın devreye girmesi gerektiğini söyleyen Palandöken, “Bu tür sürtüşmelerin önüne geçilmesi için, kayıtlı ekonomi adına Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın bu konuda hassasiyet göstermesi gerekiyor. Her banka kendi giderine göre bir masraf talebinde bulunmamalı. Çünkü kredi kartı, sonuçta o bankanın müşterisinin hem mevduatının hem de işlemlerinin takip edildiği bir alandır. Dolayısıyla böyle bir kesinti yapılması, vatandaşı da esnafı da karşı karşıya getiriyor. Bu yüzden bir an evvel bu uygulamanın sonlandırılması lazım” şeklinde konuştu.

“Sürdürülebilir ticaret ortamı için adım atılmalı”

Ekim ayında Meclisin açılacağını hatırlatan Palandöken, “Bu arada da perakende sektörünün düzenlenmesi, enflasyonun düşmesi ve esnafın beklentilerinin karşılanması büyük önem taşıyor. İstihdamda da esnaf var. Aynı şekilde rekabet ortamının korunması, fiyatların dengelenmesi, haksız rekabetin önüne geçilmesi ve 415 meslek dalının zarar görmemesi gerçekten çok önemli. Bunlar, istedikleri zaman istedikleri ürünün fiyatını kırmak suretiyle hem üretici firmaları hem de perakendeci esnafı zarara uğratıyorlar. Zaman içerisinde de esnafın çalışma hayatından çekilmesine sebep oluyorlar. Eğer o semtte pazar varsa, eğer o semtte bu ürünlerle ilgili fiyat indirimi uygulanıyorsa, bunlar el birliği yaparak rekabeti ortadan kaldıran kuralları işletiyorlar” şeklinde konuştu.

“Dünyada ne yapılıyorsa ülkemizde de o yapılmalı”

Anayasanın 173. maddesi gereğinde esnaf ve sanatkarların korunması gerektiğinin altını çizen Palandöken, Tabii ki sürdürülebilir ticaret ortamının mutlaka yeniden tesis edilmesi lazım. Tanımının değiştirilmesi lazım. Dünyada yapılan uygulamaların ülkemizde de hayata geçirilmesi lazım. Yoksa perakende sektörünü tamamen yok edecekler. Ondan sonra tek fiyat, tek kalem, aynı şekilde fiyat tespitlerini de kendileri rahatlıkla uygulayabilecekler. Esnaf ve sanatkâr olmadan toplumun rekabet edecek başka unsuru yok. Mutlaka esnaf ve sanatkâra rekabeti sağlayacak esaslara bakılmalı. Yoksa esnafın bu durumdaki öncülüğü, rekabet gücündeki etkinliği gün geçtikçe kaybolmaya yüz tutuyor. Onun için de zaten esnafın çalışma hayatındaki ömrü bir ile üç yıl arasında değişiyor. Netice itibarıyla sermayenin karşısında direnemediği için yok oluyorlar” ifadelerini kullandı.