Hava sıcaklıklarının artması ve final sezonuna girişin yapılmasıyla birlikte 4 kanal birden büyük düşüş yaşadı. Final kararı alan dizi sayısının 5’e yükselmesinin reytinglere önemli bir etkisi oldu. Kimi final kararı alan dizinin reytingi artarken kimi izleyici tepkisini erken koydu ve dizinin son bölümünü izlemedi.

Final kararı alan Delikanlı’da 0,89 ve Cennetin Çocukları’nda 1,18 oranında keskin düşüşler yaşandı. Teşkilat ve Uzak Şehir 1 puanlık artış gösterirken Mehmed: Fetihler Sultanı’nın da reytinginin düştüğü görüldü. Taşacak Bu Deniz’in de 1,31 oranında sert düşüş yaşamasıyla birlikte TRT 1 totalde % 9,99 oranında bir düşüş yaşadı. Geçtiğimiz haftaya oranla tüm günlerde düşüş yaşandı. Haftanın birincisi TRT 1, ikincisi Kanal D, üçüncüsü NOW TV, dördüncüsü Star TV, beşincisi TV8, altıncısı Show TV ve yedisincisi Atv oldu. Önceki haftayı zirvede tamamlayan Atv sonuncu oldu.

Fethiye’nin 25 km güneyinde, Ölüdeniz ile Patara arasında yer alan Kabak Koyu, Türkiye’nin en ikonik hippie kasabalarından biri olarak biliniyor. 200 metre yükseklikteki sarp yamaçlardan inen 20 dakikalık patika yürüyüşüyle ulaşılabilen koy, çakıllı plajı ve berrak masmavi suyuyla dikkat çekiyor. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 1. derece doğal sit alanı ilan edilen bölge, yapılaşmadan korunmuş durumda. Koyun en ilginç özelliği, gün boyunca yamaç paraşütü ile iniş yapan sporcuların gökyüzünde renkli bir dans sergilemesi—Babadağ’dan yapılan uçuşlar tam burada sona eriyor. Kabak’ın kumsal kesimi ince çakıllardan oluşurken, kayalık bölgelerinde yer alan doğal göletlerde tatlı su kaynakları bulunuyor.

Kaş ile Kalkan arasındaki sahil yolunda, 190 basamaklı bir merdivenle ulaşılan Kaputaş, Türkiye’nin en çok fotoğraflanan koylarından biri. Koyun arkasındaki dar kanyondan gelen tatlı su kaynağı, denizle buluştuğu noktada suya benzersiz bir turkuaz renk veriyor—bu renk tonlaması özellikle öğlen saatlerinde doruk noktasına ulaşıyor. Yaklaşık 200 metre uzunluğundaki ince kumlu plaj, yaz aylarında oldukça kalabalıklaşsa da, Ekim-Mayıs döneminde sakin bir cennet haline geliyor. Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içinde yer alan koy, 1990 yılında açılan sahil yolunun kayalıkları yarması sonucu görünür hale gelmiş. Denizin altında, kayalıklar arasında barınak bulan Akdeniz fokları için kritik bir yaşam alanı olarak korunuyor.

Antalya’nın Kumluca ilçesine bağlı Adrasan, 2 km uzunluğundaki ince kumlu kumsalı ve ardındaki çam ormanlarıyla Olimpos-Beydağları Sahil Milli Parkı’nın önemli bir parçası. 1972 yılında milli park statüsü kazanan bölge, caretta caretta deniz kaplumbağalarının yumurtlama alanlarından biri—her yıl Haziran-Ağustos aylarında gece saatlerinde kumsal özel koruma altına alınıyor. Koya Antalya’dan 100 km mesafede, Kumluca üzerinden virajlı bir dağ yoluyla ulaşılıyor. Adrasan’ın batı ucundaki Suluada mevkiine, yerel balıkçılardan kiralanan teknelerle 20 dakikada ulaşılabiliyor. Koyun kumunun kalsiyum karbonat içeriği yüksek olduğu için beyaza çalan bir rengi var ve yürürken hafif gıcırtı çıkarıyor.

Datça yarımadasının kuzey kıyısında, Hisarönü Körfezi’ne bakan Sazak Koyu, adını sahildeki sazlıklardan alıyor. Datça merkezden 15 km mesafedeki koya, stabilize toprak yolla ulaşılıyor—yolun son 3 kilometresi özellikle zorlu geçiyor. Koyun en dikkat çekici özelliği, günün farklı saatlerinde değişen renk tonları: sabah yeşile çalan mavi, öğlen ultramarin, akşam mor tonlarına bürünüyor. Özel Çevre Koruma Bölgesi statüsündeki koyu, 1988 yılından beri Greenpeace Akdeniz tarafından izleniyor. Çakıllı kumsalın hemen gerisinde, antik dönem kalıntılarına rastlanıyor—arkeologlar bölgede MÖ 4. yüzyıla ait seramik parçaları buldu. Koyun doğu ucundaki kayalıklarda, deniz suyunun aşındırmasıyla oluşmuş doğal havuzlar yerel halkın favori yüzme noktası.

Demre-Kaş arasındaki Kekova Adası kıyılarında, 2. yüzyılda bir depremle denize gömülen Simena antik kentinin kalıntıları yüzeyin 4-5 metre altında hala görülebiliyor. 1990 yılında Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilen bölgede, Çevre Bakanlığı’nın sıkı denetimi altında sadece görsel gözlem yapılabiliyor—dalış ve yüzme yasak. Koya Üçağız köyünden kiralanan teknelerle ulaşılıyor; cam tabanlı botlarla su altı kalıntıları rahatlıkla izlenebiliyor. Batık şehirde, antik dönem evlerinin duvarları, merdivenler, taş yollar ve kırık amforalar net bir şekilde seçiliyor. Yerel efsaneye göre, kent bir gece ansızın denize gömülmüş ve halkın bir kısmı karşı kıyıdaki tepelere sığınarak Simena Kalesi’ni kurmuş. Koyun suyunun kristal berraklığı, jeolojik yapının kireçtaşı ağırlıklı olmasından ve tatlı su kaynaklarının azlığından kaynaklanıyor.

Sanat, iş ve cemiyet dünyasından Adnan Polat, İzzet Öz, Rüzgar Aksoy ve Erdinç Çatak gibi isimlerin katıldığı davette, Selçuk’un yaklaşık 30 eserden oluşan kapsamlı seçkisi büyük ilgi gördü. Özellikle sanatçının üç metreye yaklaşan tavşan heykeli ile zincirlerden oluşan çalışmaları gece boyunca dikkat çeken eserler arasında yer aldı. Fiyatları 2 bin dolardan başlayıp 20 bin dolara kadar uzanan eserlerin bir bölümü daha ilk günden koleksiyonerlerle buluştu.

“Ezber bozan işler” yaklaşımıyla dikkat çeken “DIRTY WHITE”, yalnızca objelerden oluşan bir sergi olmanın ötesine geçerek izleyiciye duyusal bir deneyim alanı sunuyor. Koleksiyonda yer alan ipek fularlar ve ipek-keten kimonolar, eserlerin kavramsal dünyasını moda ve tasarımla buluşturarak çok katmanlı bir anlatı yaratıyor. Sanatçı, gündelik hayatın sıradan nesnelerini ironik bir estetik anlayışıyla yeniden yorumlarken; beyazın kirlenebilirliği, saflığın kırılganlığı ve gündeliğin dönüştürülebilirliği üzerinden izleyiciyi yerleşik algıları sorgulamaya davet ediyor.

Bu soru, Tuğberk Selçuk’un sergiyi etrafında şekillendirdiği soru. Bu dünya; steril olanla kirli olanın, masumiyet ile arzunun, plastik olanla ruhun çarpıştığı tekinsiz ama bir o kadar da çekici bir oyun alanına dönüşüyor. Sanatçının nesneleri kışkırtıcı imgelere dönüştüren ironik yaklaşımı, yalnızca çocukluk anılarına değil; bastırılmış yetişkin arzularına ve modern insanın tüketim odaklı nesne tutkusuna da ayna tutuyor.

Eğitimini Marmara Güzel Sanatlar Fakültesi’nde tamamlayan ve 2012 yılından bu yana Londra, Seul ve Milano gibi önemli sanat merkezlerinde eserlerini sergileyen Tuğberk Selçuk, üretim sürecini kişisel bir deneyim alanı olarak tanımlıyor. Popüler kültür öğelerini klasik ve modern estetikle harmanlayan sanatçı, zanaat ve estetikten ödün vermeden güçlü bir alt metni erişilebilir bir dille izleyiciye ulaştırmayı hedefliyor.

Aşağı Saksonya eyaletinde, Mittelland Kanalı kıyısında yer alan kompleks adeta başlı başına bir şehir gibi çalışıyor. Yaklaşık 70 bin kişinin görev yaptığı tesiste günlük üretim kapasitesi 3.500 araca kadar ulaşıyor.

Bu büyüklüğü somutlaştırmak gerekirse, Tofaş’ın Bursa fabrikası yaklaşık 1,5 milyon metrekarelik bir alana sahip. Wolfsburg tesisi ise bunun dört katından daha büyük. Hatta Monaco Prensliği’nin yüzölçümü yaklaşık 2 milyon metrekare; yani fabrika, küçük ülkenin yaklaşık üç katı büyüklüğünde bir alanı kaplıyor.

Fabrikanın temelleri 1938 yılında atıldı. Dönemin Nazi Almanyası lideri Adolf Hitler’in “halkın arabası” projesi kapsamında inşa edilen tesis, ilk olarak KdF-Wagen üretimi için planlandı. “Kraft durch Freude” yani “Güç Yoluyla Neşe” programının parçası olan bu araç, ilerleyen yıllarda dünyanın “Kaplumbağa” olarak tanıyacağı Beetle modeline dönüştü.

Ancak İkinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla birlikte üretim hattı askeri araçlara çevrildi. Fabrikada savaş boyunca esir işçiler ve zorla çalıştırılan insanlar görev yaptı. Bu dönem, Volkswagen’in resmi tarih kayıtlarında da yer alan en karanlık sayfalardan biri olarak kabul ediliyor.

Savaşın ardından tesis ağır bombardıman nedeniyle büyük ölçüde harabeye dönmüştü. 1945 yılında bölge İngiliz işgal kuvvetlerinin kontrolüne geçti. İngiliz Binbaşı Ivan Hirst’in fabrikayı yeniden organize etmesi ise şirket tarihinin dönüm noktalarından biri oldu. Hirst, elde kalan parçalarla yeniden Beetle üretimini başlattı ve İngiliz ordusu için 20 bin araçlık sipariş hazırlanmasını sağladı. Tarihçilere göre Hirst’in müdahalesi olmasa bugünkü Volkswagen markası ortaya çıkmayabilirdi.

1949’da tesis Alman yönetimine devredildi. 1950’lerden itibaren Beetle modeli Wolfsburg’dan tüm dünyaya ihraç edildi ve savaş sonrası Alman ekonomik kalkınmasının sembollerinden biri haline geldi.

Bugün fabrikada Golf, Tiguan, Touran ve elektrikli ID.3 modellerinin üretimi gerçekleştiriliyor. Özellikle Golf modeli, 1974’ten bu yana fabrikanın en ikonik üretimlerinden biri olarak görülüyor. Modelin dünya genelindeki toplam satış adedi 35 milyonun üzerine çıkmış durumda.

Üretim hattının büyüklüğü nedeniyle tesiste aynı anda yüzlerce aracın montaj süreci devam ediyor. Otomasyon sistemleri, robotik üretim kolları ve dev lojistik ağ sayesinde fabrika kesintisiz çalışan bir otomotiv merkezi gibi işliyor.

Autostadt: Fabrikanın yanında ayrı bir otomobil dünyası var

Fabrikanın hemen yanında bulunan Autostadt ise Volkswagen’in ziyaretçi merkezi olarak hizmet veriyor. 2000 yılında açılan 250 bin metrekarelik komplekste marka pavyonları, müzeler, restoranlar ve araç teslim alanları bulunuyor.

Bölgenin en dikkat çekici yapıları ise iki dev cam kule. Bu kulelerin her birinde yaklaşık 400 araç dikey şekilde depolanabiliyor. Araçlarını teslim almaya gelen müşteriler, otomobillerinin robotik sistemlerle kuleden indirilişini izleyebiliyor.

Pandemi öncesinde Autostadt’ın yıllık ziyaretçi sayısı 2 milyonun üzerine çıkmıştı.

Fabrikanın içinde 75 kilometrelik ray sistemi bulunuyor

Wolfsburg tesisinin enerji ihtiyacı da küçük bir şehir ölçeğinde değerlendiriliyor. Kompleksin kendi enerji santrali bulunuyor ve kapasitesi yaklaşık 280 megavat seviyesinde. Volkswagen, son yıllarda tesiste kömür kullanımını azaltarak doğal gaz dönüşümüne geçtiğini ve 2030’a kadar karbon nötr üretim hedeflediğini açıkladı.

Fabrika içindeki lojistik sistem de dikkat çekici boyutta. Tesis içerisinde kullanılan demiryolu hattının uzunluğu yaklaşık 75 kilometreyi buluyor. Bu mesafe, neredeyse İstanbul ile İzmit arasındaki ray uzunluğuna denk geliyor.

Bugünkü Wolfsburg şehri de zaten fabrikanın etrafında büyüdü. Yaklaşık 125 bin nüfuslu kentte yaşayan insanların büyük kısmı doğrudan ya da dolaylı olarak Volkswagen ekosistemine bağlı şekilde çalışıyor.