Akran zorbalığı son yıllarda sosyal medyada yayınlanan olumsuz video içerikleri ve şiddet oyunları nedeniyle özellikle çocuklar arasında artış gösteriyor. Çocuklar arasında büyük boyutlara ulaşan akran zorbalığı olarak bilinen sözlü, fiziksel ve psikolojik şiddete maruz kalan çocuklar ileri yaşlarda ise daha büyük sorunlarla karşılaşabiliyor.

“Zorbalığa maruz kalan öğrenci de okuldan soğuyabiliyor”

Okulların açılmasıyla beraber öğrencilerde hem uyum sorunları, hem de akran zorbalığı bir araya gelmeye başladığına dikkat çeken Rehberlik Uzmanı Özcan Aladağ, “Okula uyum ve akran zorbalığı birbirini direkt olarak etkileyen iki konudan biri ve okula uyum da zorlanan öğrenci zorbalığa yönelebiliyor. Zorbalığa maruz kalan öğrenci de okuldan soğuyabiliyor. Akademik başarısızlık ve psikolojik sorunları ortaya çıkabiliyor. Okula uyumda temel nedenlere baktığımız zaman öğrencilerde bir ayrılık kaygısı, akademik başarının ne olacağı korkusu sosyal boyut yeni arkadaşlar edinme gibi karşımıza çıkıyor. Bu öğrencilerde akran zorbalığına baktığımız zaman fiziksel, sözlü, sosyal ve siber olmak üzere farklı akran zorbalıkların olduğunu görüyoruz. Birçok öğrenci arkadaşlarına fiziksel olarak şiddet uygulayabiliyor. Birçok öğrenci de sözlü olarak arkadaşlarının kıyafetleriyle, fiziksel özellikleriyle alay edebiliyorken, kimisi de arkadaşlarını oyuna almama, onları dışlama ve yalnızlaştırma, ötekileştirme gibi sorunlar ortaya çıkabiliyor. Bir de günümüzün temel problemlerinden biri de siber dediğimiz akran zorbalıkları karşımıza çıkıyor. Özellikle gençlerde akran zorbalığının günümüzdeki yolu siber zorbalık var. Birçok öğrencinin sosyal medyada uzunca vakit geçirmeleri ve ailelerin bu alanı kontrolsüz bir şekilde öğrencilere bırakması siber zorbalıkları biraz daha artırmış durumda” dedi.

“İçe kapanma, yalnızlaşma ve öz güven problemleri ortaya çıkıyor”

Akran zorbalığına uğrayan öğrencilerdeki belirtilere değinen Özcan Aladağ, “En önemli şey okula bir istek olduğunu görüyoruz. Okula gitmeme eğilimlerinin fazlaca olduğunu söyleyebiliriz. Bu hem ilkokul, hem ortaokul, hem de lise düzeyinde karşımıza çıkıyor. Sebepsiz bir karın ağrısı, baş ağrısı şikayetleri var. Aileleri tarafından doktora götüren öğrencilerin böyle bir fiziksel sebepleri olmamasına bir ağrı şikayetlerinin olduğunu söyleyebiliriz. İçe kapanma, yalnızlaşma ve öz güven problemleri ortaya çıkıyor. Bir de öğrencilerin özellikle hem orta yaştaki hem de büyük yaştaki öğrencilerde eşyaların kaybolması ve birçok eşyaların yerine konmaması gibi karşımıza geliyor. Önemli olan özelliklerden biri de öğrencilerin olaylar karşısında tutarsız, birbiriyle ilişkisiz açıklamalar ortaya koyması akran zorbalığının en önemli belirtileri olarak çıkıyor. Akran zorbalığına baktığımız zaman öğrenciler, günün büyük bir bölümünü okullarda geçiriyorlar ve tabii ki burada okullarda öğretmenlere, rehber öğretmenlere, psikolojik danışmanlara çok fazlaca görev düşmekte. En önemlisi öğretmenlerin öğrencilerini tanıması gerekiyor. Birçok eğitimcinin birçok öğrencisi var ama bu öğrencilere mutlaka zaman ayırmalı ve onları tanımalı. Onların özelliklerini tanıyabilmeli” şeklinde konuştu.

“Aileler sosyal medyadan uzak durması gerekiyor”

Ailelerin mutlaka çocuklarını dinlemeli ve onları çok iyi tanımaları gerektiğinin önemine vurgu yapan Aladağ, “Onları desteklemeleri gerekiyor. Yani okuldan gelen bir çocuğun ailesi tarafından mutlaka dinlenmesi gerekiyor. Okulda ne tip faaliyetler gördüğü, bu faaliyetlerde ne tip durumlarla ortaya çıktığını anne ve babaların dinlemesi gerekiyor. Tabii anne ve babaların bunların dinlemesi için kendilerinin de çocuklarına vakit ayırarak sosyal medyadan uzak durması gerekiyor. Şayet böyle bir durum varsa ve içinden çıkılmaz bir durum da varsa mutlaka ailelerin profesyonel bir destek alması gerekiyor. Özellikle sosyal medya kullanımına ailelerin dikkat etmesi gerekiyor. Çünkü bu sosyal medyada izlenen videolar öğrencilerde birçok farklı duyguyu bir araya getirebiliyor. Öğrenciler de bunun en güzel yapma imkanının okul ortamı olduğunu görüyorlar. Bu nedenle kontrolsüz bir sosyal medyanın öğrencilere zarar verdiğini söyleyebiliriz” diye konuştu.

Yeni eğitim öğretim yılının başlamasıyla birlikte çalan ders zili, sınıfları doldururken aynı zamanda büyük bir sorun olan akran zorbalığı tekrar gündeme geldi. Bir çocuğun bir veya birden fazla akranı tarafından tekrar tekrar ve kasıtlı biçimde kötü muameleye maruz kalması olarak tanımlanan akran zorbalığı, güç kazanma isteği ve ailevi sorunlar gibi nedenlerle hem zorbalığa maruz kalabiliyor hem de zorbalığı uygulayabiliyor. Sadece bir defalık tartışma veya kavga olarak değerlendirilmemesi gereken bu durum, fiziksel, psikolojik, sosyal ve duygusal zorbalık olmak üzere farklı şekillerde ortaya çıkabiliyor. Zorbalığa maruz kalan çocukların yaşadığı psikolojik etkiler, kısa vadede okul başarısının düşmesinden gelecek yaşantısına kadar uzanırken, uzun vadede çok daha ağır sonuçlara neden olabiliyor. Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Medicana Sivas Hastanesi’nde görevli Uzman Klinik Psikolog Kerime Begüm Özkaya, okullarda öğretmenlere, evlerde ise anne babalara büyük sorumluluk düştüğünü belirterek, zorbalığın fark edilmezse çocukların kendilerine zarar verme, intihar etme, arkadaşlarına kötü davranma gibi ciddi sorunlarla karşı karşıya kalabileceğini vurguladı.

“Sistemli olumsuz davranışlardır”

Akran zorbalığının her yaşta görülebileceğini belirten Kerime Begüm Özkaya, “Akran zorbalığı, bir çocuğun bir veya daha fazla akranı tarafından tekrar tekrar ve kasıtlı biçimde kötü muameleye maruz kaldığı bir istismar türüdür. Genel olarak fiziksel, psikolojik, ruhsal ve duygusal zorbalık olarak bilinmektedir. Sadece bir kez yapılan tartışma ya da kavga değil, sistemli ve süreklilik gösteren olumsuz davranışlardır. Her yaş grubunda görülür ama 7-15 yaş arasındaki çocuklarda sıklıkla karşımıza çıkar. Nedenleri arasında çocuklar arası kendini güçlü gösterme çabası, ailevi sorunlar, öfke kontrolsüzlüğü, çocuğun kendi öfkesini kontrol edemeyip etrafındaki çocuklara zarar vermesi yer alır. Çocuklar sosyal medyada kendilerine bir karakter belirleyebilir ve belirledikleri karakteri yansıtabilmek adına onun kötü hareket ve davranışlarını tekrar edebilir. Medyada şiddetin normalleştirilmesi, cinsiyet kalıpları, arkadaş gruplarında güç, popülerlik ve baskın olma isteği de nedenleri arasında bulunmaktadır” dedi.

“Sınır koymayı öğretmelilerdir”

Özkaya, akran zorbalığı konusunda bilinçli olunması gerektiğine dikkat çekerek, “Zorbalığa maruz kalan çocuklarda kaygı, depresyon, özgüven kaybı, okula gitmek istememe, akademik başarının düşmesi, sosyal çekilme ve yalnızlık görülür. Uyku ve iştah bozuklukları sıklıkla karşımıza çıkar. Okulla ilgili konular sorulduğunda öfke, nefret ya da sessiz kalma gibi davranışlarda bulunabilir. Ani ses ve olaylarda kendini korumaya çalışmak, savunma pozisyonu almak, aşırı içine kapanma veya aşırı öfke durumları gözlemlenebilir. Okullarda öğretmenlere, evlerde ise anne babalara büyük sorumluluk düşmektedir. En temel görev, öğretmenlerin ve ailelerin bilinçli bir şekilde bu durumlara müdahale etmesidir. Okullarda verilen eğitimlerde öğretmenler, ebeveynler ve öğrenciler bu konuda bilinçlendirilmeli, çözüm için iletişim kurulabilecek kurumlar anlatılmalıdır. Ders aralarında öğrenciler gözlemlenmeli, muhtemel bir durumda öğretmenler tarafından müdahale edilmelidir. Aileler, çocuklarıyla akran zorbalığı hakkında konuşurken hassas ve destekleyici bir yaklaşım benimsemeli, çocuklara ‘hayır’ demeyi ve sınır koymayı öğretmelidir. Açık iletişim kurmaları teşvik edilmeli, zorbalıkla karşılaştıklarında aileleriyle rahatça konuşabilecekleri bir diyalog ortamı oluşturulmalıdır. Çocukların ihtiyaç duydukları duygusal destek sağlanmalı ve ‘Biz senin yanındayız’ mesajı verilmelidir” diye konuştu.

“Kendine zarar verebilir”

Zorbalığı yapan çocuğun da en az maruz kalan çocuk kadar yardıma ihtiyacı olduğunu söyleyen Özkaya, “Sosyal becerilerini geliştirecek etkinliklere, spor ve sanat gibi alanlara yönlendirilmeli, gerektiğinde psikolojik destek almaları sağlanmalıdır. Zorbalığı yapan çocuğun da en az maruz kalan çocuk kadar yardıma ihtiyacı olduğu unutulmamalıdır. Özellikle sosyal medyada akran zorbalığına dair çok sayıda içerik karşımıza çıkmaktadır. Zorbalığın devam ettiğini anne ve baba bunu fark etmediği sürece çocuklar, kendilerine zarar verme, intihar etme, arkadaşlarına kötü davranma gibi ciddi sorunlarla karşı karşıya kalabilir. Bu nedenle anne babalar, çocuklarının sosyal medyada neler izlediğini ve nelere baktığını takip etmeyi bırakmamalı, onların güven içinde hayatlarına devam edebilmeleri için ellerinden geleni yapmalıdır. Özellikle 7-15 yaş arasındaki çocuklar akran zorbalığına maruz kaldığında ilerleyen yaşlarında depresyon, kaygı, özgüven problemleri gibi sıkıntılar yaşayabilir, hatta bunun daha ileri boyutu olan kendine zarar verme durumlarıyla karşılaşılabilir” şeklinde konuştu.

Olay, geçtiğimiz günlerde Recep Tayyip Erdoğan Millet Bahçesi içerisinde meydana geldi. Edinilen bilgilere göre; S.N., S.Y. ve M.C. isimli yaşı küçük 3 kız, 13 yaşındaki Ş.N.A. isimli kıza akran zorbalığı yaptı. Yaşanan olayda Ş.N.A, dakikalarca darp edildi. Küçük kıza fiziksel şiddet uygulanan o anlar bir cep telefonu kamerası ile kayıt altına alınarak sosyal medyada paylaşıldı. Kamuoyunun büyük tepkisini toplayan olayla ilgili Eskişehir Emniyet Müdürlüğü ekipleri harekete geçti. Ekiplerin çalışmaları sonucunda, olayla ilgili 3 şüpheli kız gözaltına alınarak adliyeye sevk edildi. Şüphelilerin savcılıkta ifadelerinin alınmasının ardından serbest bırakıldığı öğrenildi.

“Kendisini tehdit ediyorlar ve zorla uyuşturucu içirmeye çalışıyorlar”

Ş.N.A. isimli kızın Avukatı Buse Koçyiğit, olayla ilgili açıklamalarda bulundu. Dikkat çeken bilgiler paylaşan Koçyiğit, “Olay, benim müvekkilimin başına geldi. Kendisi 13 yaşında, küçük bir kız çocuğu. Millet Bahçesi’nde bu dönemlerde çok büyük sıkıntılar yaşıyoruz. Aslında uyuşturucu maddeyle ilgili daha büyük sıkıntılar söz konusu. Uyuşturucu ticareti ve kullanımı 12-13 yaşlarına kadar düştü. Eskişehir Millet Bahçesi’nde de maalesef bonzai ve metamfetamin, aynı zamanda bali satımı var. Müvekkilimin başına gelen olay da aslında şöyle başlıyor, kendisini tehdit ediyorlar ve zorla uyuşturucu içirmeye çalışıyorlar. Müvekkilim uyuşturucu içmek istemediğinde ise dövüyorlar. Videolar zaten sosyal medyaya düştü. Özür dilettiriyorlar. Videonun devamında da ayağıyla müvekkilimin kafasını eziyorlar. Biz, bu kızların da zaten uyuşturucu kullandığını düşünüyoruz. Adli sicil kayıtlarından da edindiğimiz bilgilere göre, bu tarz suçlara karışmış durumdalar. Ben kendi müvekkilimi kurtarırım; ancak istediğim, tüm çocukların kurtulması. Bu yaşlara bu illet bulaşmasın. Millet Bahçesi’nde çocuklarınızı yalnız bırakmayın, onların peşine düşün. Kamuoyuna vermek istediğim tek mesaj bu: Çocuklarınıza sahip çıkın. Çünkü bu durum genellikle arkadaş çevresi aracılığıyla bulaşıyor. Çok fazla satıcı ortaya çıkmaya başladı. Metamfetamin kullanımı, dediğim gibi, 12-13 yaşlara kadar indi ve bunun bir kurtuluşu yok. Maalesef, metamfetamin bağımlılığı ölümcül sonuçlar doğurabiliyor. Benim müvekkilime de 13 yaşında bunu içirmeye çalıştılar. İçmediği için darp edildi, kafası ayakla ezildi” şeklinde konuştu.

“İnsanlar köpeklerini gezdirirken Millet Bahçesi’nde uyuşturucu satılıyor”

Bu işin sonuna kadar peşinde olduklarını vurgulayan Avukat Koçyiğit, sözlerine şöyle devam etti:

“Maalesef bu olayı gerçekleştirenlere tutuklama çıkmadı. İtiraz süremiz var, itiraz edeceğiz. Bizim derdimiz, tüm çocuklarımız ve tüm anneler adına. Kimsenin çocuğu bu bataklığa bulaşmasın. Bulaştıran kişiler de çevrede dolaşmasın. Tutuklansınlar, kimseye daha fazla zarar veremesinler. Bizim tek istediğimiz bu. Lütfen çocuklarınızın peşine düşün. Uyuşturucu satan insanlardan uzak tutun. Zaten bu kişilerin kim olduğu belli oluyor. Çocuklarınızı tek başına bir yerlere göndermeyin. Dediğim gibi, Eskişehir gibi bir yerde, insanlar köpeklerini gezdirirken Millet Bahçesi’nde uyuşturucu satılıyor. Tek isteğim şu, çocuklarınızın peşine düşün ve uyuşturucu satıcılarına devlet olarak da taviz vermeyelim. Tutuklama çıkmamış olabilir. Belki yaşları küçüktür. Ancak bu kişiler satmaya devam edecek. Belki şu anda bile orada satış yapıyorlar. O yüzden, tutuklanmaları için elimden geleni yapacağım. Müvekkilimin hakkını da sonuna kadar savunacağım. Diğer çocuklarımızı da koruyalım. Hem biz koruyalım hem de devletimiz korusun. Satışı ve kullanımı engellemek için hep birlikte elimizden geleni yapalım.”