Bu yaşta çocuklar, benlik duygularını geliştirmeye başlar. Kendi kararlarını vermek isterler, bu da sık sık inatlaşmalara yol açabilir. Evde “Ben yapacağım!”, “Hayır, istemiyorum!” gibi ifadeler sıkça duyulur. Aynı tutum, okul ortamında da gözlemlenebilir. Öğretmenin yönlendirmelerine karşı çıkma, kurallara uymakta zorlanma gibi davranışlar görülebilir. Bu, çocuğun birey olma yolundaki doğal çabalarının bir sonucudur.

3-4 yaş döneminde çocuklar henüz duygularını tam olarak ifade edemezler. Bu nedenle öfke nöbetleri, ağlama krizleri ya da aniden içine kapanma gibi davranışlar gösterebilirler. Özellikle okulun ilk günlerinde ayrılma kaygısı çok yaygındır. Anne-babadan ilk kez uzun süre ayrı kalmak, çocukta endişe yaratabilir. Bazı çocuklar bu durumu ağlayarak, bazıları ise sessizleşerek gösterir. Bu süreçte öğretmenlerin sabırlı ve anlayışlı yaklaşımı çok önemlidir.

Okul yaşantısında karşılaşılan en yaygın sorunlardan biri de paylaşma güçlüğüdür. Çocuklar oyuncaklarını ya da sınıf malzemelerini paylaşmak istemeyebilir, bu da arkadaşlarıyla tartışmalara sebep olabilir. Bu tür durumlar sosyal becerilerin gelişimi açısından önemlidir. Öğretmenlerin rehberliğiyle, çocuklar zamanla paylaşmayı ve sıra beklemeyi öğrenir.

Ayrıca bu yaşta çocukların dikkat süreleri kısa olduğundan, uzun süre aynı etkinliğe odaklanmakta zorlanabilirler. Sınıf içinde sıkılma, başka arkadaşlarının etkinliklerine müdahale etme gibi davranışlar görülebilir. Bu da sınıf düzenini zorlayabilir. Ancak bu da gelişimsel bir durumdur ve zamanla düzelir.3-4 yaş çocuklarının yaşadığı sorunlar hem evde hem okulda benzer şekillerde ortaya çıkabilir. Bu dönemde çocuklara sevgi, sabır ve anlayışla yaklaşmak çok önemlidir.

Okul yaşantısı, çocuğun sosyal, duygusal ve zihinsel gelişimini destekleyen önemli bir ortamdır. Yaşanan sorunlar, doğru yönlendirmeler ve sağlıklı iletişimle aşılabilir. Her sorun, çocuğun büyüme ve gelişme yolculuğunun bir parçasıdır. Oyun temelli eğitim yaklaşımıyla çocuklar, baskı altında öğrenmeye zorlanmaz.

Eğitimin merkezinde çocuğun merakı, ilgisi ve içsel motivasyonu vardır. Günlük programlar genellikle açık hava etkinlikleri, grup oyunları, sanat çalışmaları ve hikâye saatleri gibi çocukların ilgisini çekecek etkinliklerle doludur. Bu yaş grubunda görülen en yaygın krizlerden biri olan ayrılma kaygısı, eğitim kurumlarında dikkatle ele alınmalıdır.

Çocuklar okula alışma sürecinde aileleriyle birlikte sınıfa girebilir, alışana kadar ebeveynin okulda kalmasına izin verilir. “Yumuşak geçiş” adı verilen bu yöntemle çocuklar, okul ortamına güvenli bir şekilde adapte olur. Zamanla çocuğun bağımsızlaşması desteklenir. Öfke nöbetleri veya duygu kontrolü sorunları da bu dönemde sık görülür. Çocukların duygularını bastırmak yerine ifade etmelerine fırsat tanımak gerekir. Duygular hakkında konuşmak, hikâyelerle empati kurmak, “duygu köşeleri” gibi uygulamalar bu krizlerin hafiflemesine yardımcı olur. Ayrıca öğretmenler çocuğa bağırmak ya da ceza vermek yerine, davranışın nedenini anlamaya ve çözüm üretmeye odaklanır.

Paylaşma ve sıra bekleme gibi sosyal kurallar, 3-4 yaşındaki çocuklar için hâlâ öğrenme aşamasındadır. Bu tür beceriler çocuğa zorla değil, örnek olarak ve oyunlarla kazandırılır.

Ekip çalışması, grup etkinlikleri ve rehberli oyunlar sayesinde çocuklar zamanla birlikte yaşamanın kurallarını içselleştirir. Sonuç olarak, 3-4 yaş çocuklarına verilen eğitim, çocuğun birey olarak kabul edildiği, duygularına değer verildiği ve krizlerin anlayışla yönetildiği bir yapıya sahiptir. Krizler bir problem değil, çocuğun gelişim sürecinin doğal bir parçası olarak görülür.

Anne – Baba olarak bizim telaşımız hiç bitmeyecek ve onlar için kaygılarımız da öyle bu durumun çok normal olduğunu bilmemiz gerek öncelikle, “Çok çaresiz kalıyoruz ne yapmamız gerekiyor? “ Bu sorunun cevabı için tek söyleyebildiğimiz şey zaman biraz zaman ve sabır sonsuz sevginiz onu yatıştıracak tehditkâr olmayıp sadece Sabır, anlayış ve doğru eğitim ortamıyla bu dönem sağlıklı bir şekilde atlatılır. Bu, çocuk merkezli eğitim anlayışının ne kadar etkili olduğunu bize göstermektedir.

Sağlıklı çocuklar, sağlıklı bireyler. Sağlıklı bireyler de huzurlu ve dengeli bir toplum demektir. Geleceği şekillendirmek istiyorsak, işe bugünün ebeveynlerini bilinçlendirmekle başlamalıyız. Ebeveyn olmak, sadece biyolojik bir durum değil aynı zamanda psikolojik, sosyal ve ahlaki bir sorumluluktur. Bu bağlamda, toplumda ruhsal olarak sağlıklı ve bilinçli ebeveynlik yapısının inşa edilmesi yalnızca bireysel bir mesele değil aynı zamanda kamusal bir görev ve toplumsal bir zorunluluk oluyor. Dolayısıyla bilinçli ebeveynlik yalnızca bir bireyin sorumluluğu değil, eğitimden sağlığa, medyadan sosyal politikalara kadar uzanan bütüncül bir yaklaşımın sonucu olarak hayata geçirilmelidir. Toplumun sürdürülebilir refahı, bu yapının sağlam temeller üzerine kurulmasına bağlıdır. Aile kurumu bireyin ilk sosyalizasyon sürecini yaşadığı ve temel değerlerle tanıştığı birincil toplumsal kurum olduğuna göre bu kurumun sağlıklı işlemesi büyük ölçüde anne ve babanın ruhsal yeterliliğine, ebeveynlik becerilerine ve bilinç düzeyine bağlıdır.

Zorunluluktan çok, destek almaya teşvik eden sistemler oluşturulmalı ki anne babalar için online topluluklar kurulup çok kez yalnız değilsin birlikte öğreniyoruz teması vurgulanmalı. Toplumda ruhsal olarak sağlıklı ve bilinçli ebeveynler yetiştirmenin yolu, sadece bireyleri değil, sistemi de eğitmekten geçiyor bu da zorunluluk yerine destek, cezalandırma yerine rehberlik, tek seferlik çözüm yerine sürdürülebilir sistem anlayışıyla oluşturulabilir. Devletin ve belediyelerin desteklediği ebeveynlik okulları var buralarda hem anneler hem babalar, çocuk gelişimi, sabır, disiplin ve duygusal destek gibi temel konularda bilgi sahibi olabilir.

Bu tür uygulamalar, sadece sorun yaşayan ailelere değil, tüm ailelere fayda sağlar. Özellikle evlilik öncesi ve gebelik döneminde sunulan ücretsiz psikolojik destek, hem anne baba adaylarının farkındalığını artırır hem de riskli durumların önüne geçer. Ülkemizde evlat edinme sürecinde, bireyler detaylı psikososyal değerlendirmelerden geçmek zorundadır. Bu süreçte bireylerin çocuk yetiştirme motivasyonları, geçmiş ruh sağlığı öyküleri ve aile içi dinamikleri uzmanlarca analiz edilir. Bazı yüksek risk grubuna giren biyolojik ebeveynler için de mahkeme kararıyla zorunlu danışmanlık veya rehabilitasyon istenebilir.

Çin’de bazı bölgelerde özellikle evlat edinme süreçlerinde ruhsal uygunluk testleri yapılmaktadır. Araştırmalarım sonucu 2018’de Çin Aile Planlaması Dairesi doğal yollarla çocuk sahibi olan bireylerin de psikolojik danışmanlığa yönlendirilmesi gerektiğini savunan bir rapor yayımlamış ancak bu öneri ciddi etik tartışmalar yaratmıştır. İnsan hakları savunucuları bu tür uygulamaların bireylerin mahremiyetine müdahale edebileceğini ve “kimin ebeveyn olmaya layık olduğu” gibi tehlikeli bir sınıflandırma doğurabileceğini belirtmiştir.

Peki ne yapabiliriz başka?

Ortaokul ve lise müfredatına “duygusal zeka”, “ilişki yönetimi”, “anne-babalık farkındalığı” gibi konular eklenebilir. TV dizileri, kamu spotları bol bol rol model ebeveynlik örnekleri göstermeli . Unutulmamalıdır ki sağlıklı bireyler, sağlıklı ailelerde yetişir.

Mattia Ahmet Minguzzi bize gençler arasındaki şiddetin yalnızca bireysel suça dönüşmediğini, aynı zamanda toplumsal bir alarm çağrısına dönüştüğünü açıkça gösterdi. ebeveynliğe ruhsal olarak hazırlıksız bireylerin oluşturabileceği toplumsal riskler ve çocukluğun güvenli çevrede büyümesi gerekliliğine dair önemli bir vaka olarak değerlendirilmelidir bu acı olay. Ebeveynlik öncesi ruhsal hazırlıkla toplumsal güvenlik arasında bir ilişki olduğu aşikar , olayda suçluların kendilerini ifade etme biçimindeki şiddet, erkeklik rollerinin aşırı militarize edilmesini, aile içi eksiklikleri ,gençliğin ne kadar boşlukta olduğunu ve  yozlaşmış dinamiklerle nasıl beslendiğini görüyoruz.

Hala ne bekliyoruz?